નરસિંહ મહેતા

સાક્ષરોના ચિત્રોની શરૂઆત નરસિંહ મહેતાથી કરૂં છું. નરસિંહના ચિત્રની વાત કરૂં તેથી પહેલા એક જરૂરી વાત કરી દઉં. હિન્દુસ્તાનમાં ૧૮૪૦ સુધી ફોટોગ્રાફી અસ્તિત્વમાં ન હતી. ૧૮૬૦ સુધીમાં મોટા શહેરોમાં એક બે સ્ટુડીઓ હતા, પણ કીમત વધારે હોવાથી બહુ લોકો પોતાના ફોટા પડાવતા નહીં. એટલે ૧૮૬૦-૧૮૭૦ સુધીમાં અવસાન પામેલા સાક્ષરોના ફોટોગ્રાફ્સ અસ્તિત્વમાં ન હતા. કદાચ કોઈ એક બે સાક્ષરોએ ચિત્રકારો પાસેથી પોતાના પોરટ્રેઈટ કરાવ્યા હોય, પણ મને લાગે છે કે રવિભાઈએ ૧૯૧૫ થી પોરટ્રેઈટ દોરવાની શરૂઆત કરી તે પહેલા કોઈ પોરટ્રેઈટ દોરનાર ગુજરાતી ચિત્રકારનું નામ મારા ધ્યાનમાં આવ્યું નથી. એટલે ૧૮૭૦ અગાઉ થઈ ગયેલા સાક્ષરો કદાચ કલાગુરૂની કલ્પનાશક્તિનું પરિણામ હોઈ શકે.

હવે નરસિંહ મહેતાની વાત કરું. નરસિંહ મહેતાનું જીવનકાળ પંદરમી સદીનું માનવામાં આવે છે. કલાગુરૂએ નરસિંહ મહેતાનું પોરટ્રેઈટ બનાવ્યું, તે અગાઉ નરસિંહ મહેતાના અનેક ચિત્રો અસ્તિત્વમાં હતા; પણ કલાગુરૂના આ રંગીન ઓઈલપેઈન્ટે એવું આકર્ષણ જમાવ્યું કે હવે નરસિંહ મહેતાનું ચિત્ર એટલે કલાગુરૂએ દોરેલું ચિત્ર. આ ચિત્ર એટલું લોકપ્રિય થયું કે ૧૯૬૭ માં ભારત સરકારે ૧૫ પૈસાની ટપાલ ટીકીટ માટે આ ચિત્ર પસંદ કર્યું. જે ત્રણ ચાર ચિત્રો સાથે ર.મ.રા. નું નામ કાયમ માટે જોડાઈ ગયું, આ ચિત્ર તેમાંનું એક છે.(બીજું પ્રખ્યાત ચિત્ર ૧૯૨૨ માં ગાંધીજી ઉપર ચાલેલા કેસનો છે.)

                                     (ભારત સરકારે છાપેલી ટપાલ ટીકીટ અને First Day Cancellation Cover)

 

પ્રતિભાવ

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s