સ્વર્ગની ચાવી (હરનિશ જાની)


હમકો માલુમ હૈ જન્નત કી હકિકત લેકિન,

દિલકે ખુશ રખનેકો ગાલિબ યહ ખયાલ અચ્છા હૈ.

દોઢસો વરસ પહેલાં,ગાલિબ સાહેબ આ ડહાપણની વાત કહી ગયા છે. વાત વિચારીએ તો  “જન્નત” છે કે નહીં. તેની પાકી ખાતરી કોઈની પાસે નથી. આજ સુધીમાં એકે હાલતા ચાલતા મનુષ્યએ સ્વર્ગ જોઈને પૃથ્વી પર આવીને સ્વર્ગની વાતો નથી કરી. હવે આ વાત આપણે ફેલાવીએ કે “ભાઈ,ઉપર સ્વર્ગ જેવું કાંઈ છે જ નહી.” તો? અને આપણી વાત લોકો માને તો? આ પૃથ્વી પર કેટલી અરાજકતા ફેલાય? તેની કલ્પના કરવી પણ અઘરી છે.

મારા બાલુકાકા રોજ સવારે ગામના વિશ્વેશ્વર મહાદેવની પૂજા કરે છે. એમની બે ઈચ્છા છે. એક તો બીજીવાર પરણવું છે અને બીજી ઈચ્છા સ્વર્ગમાં જવું છે. મારે એમને કહેવું પડ્યું કે એક વાર પરણો તો ખરા! પછી આપોઆપ સ્વર્ગના વિચારો સુઝશે. બીજી કાકી સારી હશે તો અહીં જ સ્વર્ગ ઉતારશે. અને નહીં હોય તો તમને સ્વર્ગમાં પહોંચવાની વ્યવસ્થા કરી આપશે.

આપણાંમાંના ઘણાં માને છે કે  ભગવાન કે સ્વર્ગ–નરક જેવું કાંઈ નથી. ચાલો, આપણે તે માની લઈએ. અને કદાચ કોઈ ગેબી શક્તિ (ભગવાન?)  આ પૃથ્વી પરથી બધાં દેવ સ્થળો ગાયબ કરી દે તો? મારા  મિત્ર યોગેશભાઈ દર શનિવારે હનુમાનજીના મંદીરે ચાલતા દર્શન કરવા જાય છે. તે તો ગુંચવાઈ જાય કે સાલું, આ શનિવારે શું કરવાનું?  અને તેનાથી પણ વધુ એમના પત્ની ગીતાબેનનું સરદર્દ વધી જાય. જ્યારે યોગેશભાઈ મંદિરે

જાય છે તે જ સમય ગીતાબેનનો  નિરાંતનો સમય હોય છે. હવે એ ઘેર રહે તો? ભારતમાં મંદીરનો સૌથી વધુ ઉપયોગ કરતી હોય તો તે સ્ત્રીઓ છે. પત્નીની ભક્તિ કદાચ ફળે તો તેમને પણ સુખ મળવાનુ જ છે. અને ભક્તિ ન ફળે તો ય ઘરમાં તેમની ગેરહાજરીની શાંતિ તો છે!. એમ સમજીને કોઈ પણ ડાહ્યા પતિદેવો તેમને તેમ કરતાં રોકતાં નથી. લાંબા લગ્ન જીવનનું રહસ્ય. એ છે કે બન્ને જણે દિવસના અમુક કલાક છુટાં રહેવું જોઈએ. શરુઆતના વરસો એકમેકની સાથે ચોવીસ કલાક નિકટ રહ્યા હોય છે. એટલે જ પાછલા વરસોમાં થોડા છુટાં રહેવાનું ગમે છે. અને એ ભગવાનની આ એકટિવીટીને કારણે જ શક્ય છે.

હવે બધાં મંદીરો જ ન હોય તો દેશની ઈકોનોમી પડી ભાંગે. ભારતનું આખું અર્થતંત્ર મંદીરો પર નિર્ભર છે. કાલે ઊઠીને કોઈ ડિકટેટર કે જે ભગવાનમાં ન માનતો હોય તેના હાથમાં સત્તા આવે અને કહે કે “બધાં મંદીરો દૂર કરો.”(એકલાં મંદીરો જ નહીં પણ બધાં જ  ધર્મના ધાર્મિક સ્થળો) તો અડધો દેશ બેકાર થઈ જાય.લાખો પૂજારીઓ અને કરોડો ભક્તો જાય કયાં? મંદીર એટલે ઈંટ ચૂનાનું બિલ્ડીંગ જ નહીં પણ તેને લીધે તૈયાર થતાં બીજા સેંકડો  ધંધાઓ પણ ગણવાના. વરસો પહેલાં અમે મોટા અંબાજી ગયા હતા અમદાવાદથી ત્યારે બે ટાઈમ બસ ઉપડતી હતી. અને રહેવા માટે માંડ પાંચ ધર્મશાળાઓ હતી. આજે ત્યાં મોટું શહેર વસી ગયું છે. ફાઈવ સ્ટાર હોટલો છે. મોટો હાઈ વે પણ બન્યો છે. નાનકડું મંદીર આજે મોટો મહેલ થઈ ગયો છે. આ બધું માતાજીના નામ પર થયું છે. અને એનો લાભ કોને મળ્યો? માતાજીને? ના એ પૈસા લોકોના જ ખીસ્સામાં આવ્યા.આમ લોકોની માતાજીમાં શ્ર્ધ્ધાને કારણે થયું છે.

અમે વિજ્ઞાન અને કલાના પારણાં સમાન ઈટાલી ગયા હતા. અમારે જિસસ જોડે આમ જોઈએ તો કાંઈ  લેવા દેવા નહીં. પરંતુ  ક્રિશ્ચિયનોનું વેટિકન સીટી જોવા ગયા. ત્યાં સેન્ટ પિટર્સ બેસેલિકામાં સેન્ટ પિટર્સનું બ્રોન્ઝનું સ્ટેચ્યુ છે. તેના હાથમા સ્વર્ગની ચાવી લટકે છે. રોજના હજારો લોકો તે સ્ટેચ્યુના ચરણ સ્પર્શ કરવા લાઈનોમાં ઊભા રહે છે. મારા પત્નીએ મને કહ્યું કે,” આપણે પણ લાઈનમાં ઊભા રહીએ.” મેં કહ્યું કે,” પહેલે નંબર સેન્ટ પિટર્સ મને ઓળખે પણ નહીં. અને ભૂલે ચૂકે મને સ્વર્ગમાં જવા દે તો શું આ

અજાણ્યા લોકો જોડે ત્યાં રહેવાનું?  રામભક્તોની લાઈનમાં ન ઊભો રહુ! જે હોય તે પણ અમે ત્યાં સો, બસો ડોલર ખર્ચી આવ્યા.                                                                                                           ત્યાં તેના પરિસરની બહાર ડઝનબંધી ટુરિસ્ટની બસો ઉભી હતી. અને ત્યાંની અસંખ્ય રેસ્ટોરાં માનવ મહેરામણના પૈસા ભેગા કરતી હતી. અને વેટિકનની ઈકોનોમી સુધારતી હતી. વેટિકનની બીજી તો કોઈ ઈન્કમ જ નથી. લોકો આ સ્વર્ગની ચાવીના ચક્કરમાં જ વેટિકનનું ચક્કર ફરતું રાખે છે. હવે સવાલ એ થાય કે એને શ્ર્ધ્ધા કહેવી કે અંધશ્રધ્ધા ? આ લોકો આગળ હું ગેલેલિયો કે વિન્ચીની વાતો કરું તો કોઈ મને સાંભળે ખરા? ગાલિબ કહે છે તેમ સ્વર્ગ છે કે નહીં તે અગત્યનું નથી. પરંતુ તેના અસ્તિત્વનો વિચાર જ આ જગત માટે પુરતો છે. અને એ વિચાર જગતમાં લોકોને નીતિમય જીવન જીવવા પ્રેરે છે.(નીતિમય જીવન જીવવું કે નહીં તે વાતનો આધાર વ્યક્તિ પર નિર્ભર છે.) જગતના દરેક ધર્મમાં આ જ વિચાર પ્રવર્તે છે. મરણ પછી સ્વર્ગમાં જવું છે. અને સ્વર્ગમાં જવા સારા કૃત્યો કરવા જરુરી છે. એટલે હજુ લોકોમાં કાંઈક માનવતા છે. દુનિયામાં ભગવાન છે કે નહીં તે જાણવું હોય તો કોઈપણ હોસ્પીટલની

મુલાકાત લો. પલંગે પલંગે ભક્તો ભગવાનનું રટણ કરે છે. જો ભગવાનનો વિચાર જ ન હોય તો દર્દીઓ શું  બોલિવુડના હીરોનું  નામ લેશે? દુખમાં

તેમની ઈશ્વરમાં શ્રધ્ધા જ રાહત આપે છે. કોઈ અપંગ બાળકના માતા પિતાને સમજાવી જો જો કે ભગવાન જેવી વસ્તુ દુનિયામાં છે જ નહીં.

સવાલ ઈકોનોમીનો છે. પછી તેને શ્રધ્ધા ગણો  કે અંધશ્રધ્ધા. આપણી ઈકોનોમીમાં લોકો પોતાનું સોનું શિરડીમાં ચઢાવે છે. ત્યાં હજારો કિલોગ્રામ સોનું છે. તે આપણું જ છે. બીજા ધંધાઓ કરનારા પણ સોનુ કમાય છે. વકિલો, ડૌકટરો, શિક્ષણ સંસ્થાઓ, સ્ટોક અને શેર બજારવાળા અને ખાસ તો પોલિટીશીયનો ક્યાં લોકોને નથી લૂંટતાં? અને તે લૂંટ સ્વિસ બેંકોમાં જમા કરાવાય છે. દરેક ધંધાઓ કરતાં મંદીરના ધંધા દેશની બેકારી દૂર કરવામાં મદદ કરે છે. અરે!  બુટ ચંપલ સાચવવાનો પણ ધંધો તેને લીધે ખિલ્યો છે. અને એમાં મંદી તો હોય જ નહીં . કથાકારોનો પણ જબરદસ્ત ફાળો છે. કથા કાંઈ એમને એમ નથી થતી. એક કથા પાછળ લાખોનો ધુમાડો  થાય છે. તે ધુમાડો લોકોના શ્વાસમાં જ જાય છે ને! દેશમાં ક્રિકેટના કે કોલસાના કે મિલીટરીના  કોંટ્રાકટોમાં કેટલા કરોડો ખવાય છે. તો એક કથાકાર કથા કરીને કમાય તેમાં શું ખોટું છે? કેટલીય ટીવી ચેનલોને આજે આ કથાકારો પોષે છે! કેટલાય પુસ્તક પ્રકાશનો ધાર્મિક પુસ્તકો છાપીને જીવંત રહે છે. કવિતાના પુસ્તકોથી તો બિચારો કવિ પણ નથી કમાતો.

ટૂંકમાં લોકોનો ઈશ્વરમાં અને સ્વર્ગમાં વિશ્વાસ એમનું જીવન સરળ બનાવી દે છે. અને એ ન હોય તો માનવ જીવનમાં મોટું વેક્યુમ સર્જાય. તે

પુરવા માટે પોલિટીશીયનો અને બીજા ધંધાધારીઓ ઘુસી જાય. તેના કરતાં ભગવાન સારા. એકની એક માન્યતા, કોઈની શ્રધ્ધા અને તો કોઈની

અંધશ્રધ્ધા પણ બની શકે છે. પરંતુ એક વાત સાચી છે કે તે દેશની ઈકોનોમી ટકાવવામાં એ માન્યતા ભાગ ભજવે છે. પછી તમે કે હું  ભગવાનમાં માનીએ  કે ન માનીએ તેથી આ હકિકત બદલાતી નથી.

ગાલિબ સાહેબની વાત સોએ સો ટકા સાચી છે. કે જન્નત નથી .એ બધાંને ખબર છે. પણ જન્નતનો ખ્યાલ જગતને દોડતું  રાખે છે.

Harnish Jani

Date -4th July 2014

9 thoughts on “  સ્વર્ગની ચાવી (હરનિશ જાની)

  1. ‘હવે બધાં મંદીરો જ ન હોય તો દેશની ઈકોનોમી પડી ભાંગે.’ આ વાત ચર્ચ, મસ્જિદ, ગુરૂદ્વારા, દેરાસર બધાંને લાગુ પડે છે.
    હરનિશ ભાઈની બુક વેચાતાં કેટલાં વર્ષ લાગ્યાં એ તો ખબર નથી પણ ‘પંચાંગ’ની હજારો નકલો ચપોચપ દર વર્ષે વેચાઈ જાય છે. ગુજરાતની ફૂટપાથ પર વેચાતી ચોપડીઓ ‘ સદેવંત સાવળિંગા’, ‘જસમા ઓડણ’, ‘ સત્યનારાયણની કથા’ , ‘હનુમાન ચાલીસા’ વિ. ટાઈટલોની તમે તો શું ? ક.મા.મુન્શી કે હાલના સાહિત્ય હીરો જય વસાવડા કે કાજલ ઓઝા વૈદ્ય પણ હરિફાઈ ના કરી શકે!!

    Liked by 2 people

  2. harnish bhai,
    one quote :
    “ગાલિબ સાહેબની વાત સોએ સો ટકા સાચી છે. કે જન્નત નથી .એ બધાંને ખબર છે. પણ જન્નતનો ખ્યાલ જગતને દોડતું રાખે છે.”
    you have written great essay on economy of world- due to faith in God.
    thx for such a broad view on this subject enveloping all aspects.

    Liked by 1 person

  3. શ્રદ્ધા કે અંધશ્રદ્ધા તો સૌની વ્યક્તિગત લાગણી છે બાકી જોવા જઈએ તો ઈશ્વર પરની આસ્થા કેટલાય ડૂબતા લોકોનું તરણું ય છે જ ને !

    Like

  4. હાસ્ય નીપજાવવામાં હરનીશભાઈ દા જવાબ નહિ. હાસ્ય લેખ માટે એમને કોઈ વિષયની કમી પડતી નથી.એટલે તો એમનાં બન્ને હાસ્ય લેખનાં પુસ્તકો – ”શુશીલા ” અને ”સુધન ” વાચકો અને સાહિત્યનુ રખોપું કરતી સાહિત્ય સંસ્થાઓ દ્વારા પોંખાયાં છે . ગુજરાત મિત્રની એમની બુધવારીય કોલમ ”ફિર ભી દિલ હૈ હિન્દુસ્તાની ” ના લેખો પણ વાચકોને ખુબ રસસ્પદ વાચન પૂરું પાડતા હોય છે. એમના ઘણા હાસ્ય લેખો મેં મારા બ્લોગ – વિનોદ વિહારમાં સહર્ષ પ્રગટ કર્યા છે જે ”હરનીશ જાની’ કેટેગરી પર ક્લિક કરવાથી વાંચી શકાશે.

    Liked by 1 person

  5. “जब कुछ न था तो खुदा था,
    कुछ न होता तो खुदा होता।
    डुबोया मुझको होनीने,
    मैं न होता तो क्या होता।”
    ग़ालिब
    “वो समजते हैं कि कुफ़्र हमें खुदासे है।
    गालिबको खोफ बंदोंकी जफासे है।”

    Sent from my iPhone

    >

    Liked by 1 person

  6. ફરી લેખ માણી આનંદ
    ધન્યવાદ
    સ્વર્ગ અને નર્ક એ તો નરી કલ્પના છે અને જીવન એ વાસ્તવિક સત્ય છે. પણ માણસ નામના પ્રાણીની મનોવૈજ્ઞાાનિક નબળાઇ દરેક ધર્મના સંસ્થાપકો સારી રીતે જાણતા હતા.
    માર્ક ટ્વેઇને કહ્યું હતું, ”સ્વર્ગમાં પણ લાગવગથી પ્રવેશ મળે છે. જો ત્યાં ગુણદોષથી પ્રવેશ મળતો હોત તો માણસ બહાર રહી જાય.
    રાજ કપૂરની ‘આવારા’ હોય કે, ગુરુ દત્તની ‘પ્યાસા’ હોય, સ્વર્ગ-નર્કનાં દ્રશ્યો આવતાં જ રહે છે. . ફિલ્મી દ્રશ્યમાં સ્વર્ગ આવે, એટલે દુનિયાભરની અવાસ્તવિકતા એકઠી થઇને સામે આવે.

    છેલ્લે મારી સ્વર્ગની કલ્પના-જીવનને રાગદ્વેષ, ખટપટ અને વેરઝેરથી મુક્ત કરીને સંપૂર્ણ આનંદમય બનાવીએ અને એને પૂર્ણસ્વરૃપે માણીએ એનું જ નામ સ્વર્ગ

    Like

પ્રતિભાવ

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s