મને હજી યાદ છે-૫૭ (બાબુ સુથાર) – ઘરમાં ઘરઝુરાપો


ઘરમાં ઘરઝુરાપો

જીવનમાં ક્યારેક એક સામટા એટલા બધા પ્રસંગો બને કે એમને એક સળંગ કથનમાં મૂકવાનું કામ વિકટ બની જાય. જ્યારે એવું થાય ત્યારે હું સળંગ કથનની જગ્યાએ episodic કથન પસંદ કરતો હોઉં છું. મને લાગે છે કે હવે પછીનાં થોડાંક પ્રકરણોમાં મારે એ પ્રકારનાં કથનની મદદ લેવી પડશે. કેટલાક લોકો માટે સમય ક્યારેક સળંગ નથી વહેતો. મારો પણ એ લોકોમાં સમાવેશ થાય છે.

       મુંબઈમાં અમેરિકન કચેરીએ અમારા વિઝા નકાર્યા પછી અમે બધાંએ મારા ગામ જવાનું નક્કી કર્યું. કેમ કે વિઝા માટે જે કાગળો જોઈતા હતા એ કાગળોને આવતાં હજી દસબાર દિવસ લાગી જાય એમ હતા. એટલે અમે સૌ પહેલાં વડોદરા ગયાં. ત્યાં અમારું ઘર હતું પણ અમે એમાં રહી શકીએ એમ ન હતાં. કેમ કે એ ઘરની કોઈએ કાળજી રાખી ન હતી. અમે એકબે સગાંવહાલાંને અને મિત્રને પણ ઘરની ચાવીઓ આપી રાખેલી. પણ, એમની પાસે પણ એ ઘરની કાળજી રાખવાનો સમય ન હતો. એટલે અમે રેખાના ફૂવાને ત્યાં રહેવાનું નક્કી કરેલું. એમના ત્યાં બધા જ પ્રકારની સગવડ હતી.

       ત્યાંથી અમે એક કાર ભાડે કરીને ભરોડી, એટલે કે મારા વતનમાં, જવા નીકળ્યાં. પણ અમે ભરોડીમાં રહી શકીએ એમ ન હતાં. કેમ કે ત્યાં પ્રાથમિક સુવિધાઓનો અભાવ હતો. મેં બેત્રણ વાર જાજરુ-બાથરૂમ બનાવવા મારાં માબાપને પૈસા મોકલેલા પણ બાએ એ પૈસા બીજે વાપરી નાખેલા. હું જ્યારે પણ એમને એ પૈસા યાદ દેવડાવતો ત્યારે એ કહેતાં: પાડોશમાં હીરાભાઈનું જાજરું છે. હું એ જાજરું વાપરું છું. બાથરૂમની બાબતમાં એ કહેતાં: મારે બાથરૂમની જરૂર નથી. હું તો બીજા કૂકડે ઊઠીને અંધારામાં જ નાહી લઉં છું. બાને માટે અંધારું નહાવા માટેના બાથરુ઼મની દિવાલોનું કામ કરતું હતું. એટલે અમે લુણાવાડામાં મારા મિત્ર અને કવિ કાનજી પટેલના ત્યાં રહેવાનું નક્કી કર્યું. વડોદરાથી મારા ગામ જવાના બે ત્રણ રસ્તાઓમાંનો એક રસ્તો વાયા ગોધરા અને વાયા લુણાવાડા જતો. વળી લુણાવાડાથી મારું વતન પણ વીસેક માઈલ જ દૂ થતું હતું. કાનજી મારો જૂનો મિત્ર હતો. એટલે એના ઘેર અમને સહેજ પણ તકલીફ પડે એમ ન હતું.

લુણાવાડામાં થોડો આરામ કરીને અમે ભરોડી ગયાં. કોણ જાણે કેમ મને કારમાં બેસીને મારા ગામમાં પ્રવેશવાનું જરા પણ ગમ્યું ન હતું. મને લાગેલું કે હું કોઈક ભૂલ કરી રહ્યો છું. જે રસ્તાઓ પર હું ચડ્ડી અને ખમીસ પહેરી, બે હાથની મુઠ્ઠીઓ વાળીને, આમતેમ દોડ્યો હોઉં એ રસ્તાઓ પર હું કારમાં બેસીને જાઉં એ પરિસ્થિતિએ મને અંદરથી હચમચાવી નાખેલો. મારે પાછા પેલું ચડ્ડી-ખમીસવાળું બાળક બની જવું હતું. પણ એ શક્ય ન હતું.

ભરોડી એક તો સાવ નાનું ગામ. એમાં તમે કાર લઈને પ્રવેશો એટલે જે કોઈ રસ્તામાં હોય એ હાથનું નેજવું કરીને તમારી કારને અને શક્ય હોય તો તમને પણ જોયા કરે. એને કારણે તમને એવું લાગે કે તમે આ ગામમાં અજાણ્યા છો. ઘર પાસે કાર ઊભી રાખી હું કારમાંથી બહાર નીકળ્યો કે તરત જ મને કેટલીક ભેંસોનું ભાંભરવું સંભળાયું. એ ઘડીએ જ મને લાગ્યું કે હું હવે મારા ગામમાં આવી ગયો છું. જો કે, એ ક્ષણે મને બીજી પણ એક લાગણી થયેલી. મને થયેલું: અરે હું કેટલાં બધાં વરસો દૂર હતો મારા વતનથી! કેમ કે, અમેરિકામાં મેં આટલાં બધાં વરસો દરમિયાન ક્યારેય ભેંસો ભાંભરતાં સાંભળી ન હતી. મને હજી પણ યાદ છે: ભેંસોના ભાંભરવાનો અવાજ જેવો મારા કાન પર પડ્યો એ જ ક્ષણે ભેંસોના પોદળાની ગંધ પણ મને ઘેરી વળેલી. પણ કોણ જાણે કેમ મને એ ગંધ અજાણી લાગતી હતી. મારાથી કદાચ એ ગંધ સહન પણ થતી ન હતી. જો કે, એ ઘડીએ મેં મારાં બાને વાસીદું વાળવામાં અને ભેંસના પોદાળા ભેગા કરવામાં મદદ કરેલી એ દિવસો મારા હાથમાં અજાણ્યા છોડની કૂંપળ બનીને ફૂટી નીકળેલા. વરસો પછી મને ક્યાંક બફાતા ભેંસના ખાણની ગંધ પણ આવેલી. મેં એ શ્વાસ જરા વધારે ઊંડાણથી લીધેલા.

મેં જોયું તો બાકાકા વૃદ્ધ થઈ ગયાં હતાં. બા જરાક નમી ગયેલાં. પણ હજી ઘરકામ કરતાં. કાકા જરા સુકાઈ ગયેલા. પણ એ ય સુથારી કામ કરવા જતા. અમે આવવાના હતા એની બાને ખબર હતી. એટલે એમણે અમારા માટે ખાવાનું બનાવી રાખેલું. હેતુ બાના હાથની દાળ ખાવા માટે રાહ જોતો હતો.

અમે બધાં બહાર ખાટલામાં બેઠાં હતાં. પણ હું મને મારા ઘરના મહેમાન જેવો લાગતો હતો. મારે જાતે ઊઠી, પાણિયારે જઈને પાણી પીવું’તું પણ બધાંએ મને ચેતવેલો: ત્યાંનું પાણી ના પીતો હોં. ક્યાંક માંદો પડી જશે. એટલે એ ઇચ્છા મારે ડૂચો વાળીને ફેંકી દેવી પડેલી.

હું બાપા માટે હું સારામાંની ટેકણલાકડી લઈ ગયેલો. એમને એ લાકડી ખૂબ ગમેલી. એ લાકડી આપતી વખતે મેં મનમાં મનમાં વિચારેલું: હું મારા વિકલ્પ તરીકે તો આ લાકડી એમને નથી આપી રહ્યો ને? ઘડીક વાર મને ધ્રુજારી આવી ગયેલી. બાને તો સાડીઓ ખૂબ ગમતી. એટલે રેખાએ એ બાબતની કાળજી લઈ લીધેલી. રેખા લગભગ આખા ગામ માટે કંઈકને કંઈક ભેટ લઈને ગયેલી. અમે જેને પણ મળવા ગયેલાં અથવા તો જે કોઈ અમને મળવા આવેલું એ બધ્ધાંને એણે કંઈને કંઈ આપેલું.

અમે લોકો અનેક લાગલોકોથી ઘેરાઈ ગયેલાં હતાં. મને રાવજી પટેલની એક કવિતામાં આવે છે એમ ઘડી ભર રેંલ્લો બનીને ઘરના આગલા બારણેથી પાછલા બારણે દોડી જવાનું મન થયેલું. પણ, એટલા બધા લોકો અમને મળવા આવતા હતા કે મને એવી કોઈ તક જ મળતી ન હતી. આખરે બપોરનું ભોજન લેતી વખતે મને થોડોક સમય મળ્યો. હું વાડામાં ગયો. જોઉં છું તો મારા એક પાડોશીએ મારા વાડાનો ઘણો બધો ભાગ પોતાના કબજામાં કરી લીધો છે. મેં બાને વાત કરી તો બા કહે: ભાઈ, હું કેટલા લોકો સાથે લડું? હવે આ ગામ પહેલાં જેવું નથી રહ્યું. લોકો બગડી ગયા છે. એમ કહેતી વખતે બાના ચહેરા પરના હતાશાના અને નિ:સહાયતાના ભાવ હું જોઈ શકતો હતો. બાપા એ સંવાદ સાંભળતાં એટલું જ બોલેલા: ભગવાન તો ક્યારેક એમને પૂછશે ને? મને થયું કે આવડા નાનકડા ગામમાં બે માણસો એવા ન નીકળ્યા જે મારા પાડોશીનો કાન પકડીને કહે કે આ ખોટું થઈ રહ્યું છે. મેં મારા બીજા પાડોશી હિરાભાઈને વાત કરી તો એ કહે: તમે અમેરિકા રહ્યા ભાઈ, ભીખાભાઈ આવતા નથી. એટલે લોકોને આવુંબધું કરવાની તક મળી જાય. હું કંઈ ન બોલ્યો.

બપોરનું ભોજન લઈ પાછો હું આગળ પરસાળમાં આવીને ખાટલા પર બેઠો. ત્યાં બેઠા બેઠા મેં એક જ ક્ષણમાં મારી અને મારા ગામ વચ્ચે ઊભા થયેલા અવકાશને અનુભવી લીધેલો. મારા મનમાં પડેલું મારું ગામ જુદું હતું. હવે એ ગામ ક્યાંય રહ્યું ન હતું. મેં મારા ઘરની સામેના કૂવા પર નજર કરી. મને એ કૂવો કોઈક ત્યજી દેવાયેલા વૃદ્ધ જેવો લાગ્યો. મેં એ કૂવા તરફ જોતાં બાને પૂછ્યું: બા, કૂવેથી પાણી ભરો છો કે? બાએ કહ્યું: ના, હવે કૂવો તો હવડ થઈ ગયો ભાઈ. આખા ગામમાં નળ આવી ગયા છે. મેં પણ નળ નંખાવ્યો છે. એમ કહી એમણે જ્યાં એક જમાનામાં ભેંસ બાંધવાનો ખીલો હતો ત્યાં બેસાડેલો નળ બતાવ્યો.

મેં ફરી વાર પેલા કૂવા સામે જોયું ને મારા મનમાં જીવતો હતો એ વિક્રમ રાજા કોઈક અજાણી વ્યક્તિનો મૃતદેહ બની ગયો. અમે જ્યારે બહાર પરસાળમાં સૂતાં હતાં ત્યારે બા વિક્રમ રાજાની વાર્તાઓ કહેતી. એમાં વિક્રમ રાજા એક ગામમાં એક વાણિયાના ઘેર રોકાયેલો. એ પણ છદ્મવેશે. એ વાણિયાને એક દીકરી હતી. એની અપર મા એને ક્યાંક પરણી જવાની વાત કરતી ને દીકરી કહેતી કે મારે હમણાં નથી પરણવું. ત્યારે અપર મા એને કહેતી: તો તમને રાજા વિક્રમ મળશે ત્યારે પરણશો કેમ? જે રાતે વિક્રમ ત્યાં રોકાયેલો એ રાતે વાણિયાની દીકરી કૂવો પૂરવા ગઈ. બા એ દીકરીનું એટલું સરસ વર્ણન કરતાં કે મને પણ એવી જ કોઈક છોકરી સાથે પરણવાનું મન થતું. જ્યારે એ કૂવો પૂરવા ગઈ ત્યારે વિક્રમ રાજા છાનોમાનો ત્યાં જાય છે અને એને બચાવી લે છે. પછી વિક્રમ એની કથા સાંભળે છે ને પોતાની જાતને પ્રગટ કરી એની સાથે પરણવાની વાત કરે છે. એ વાર્તા મને યાદ આવી ગઈ અને એ સાથે જ મને લાગ્યું કે હવે આજનું ભારત કદાચ વિક્રમ રાજાઓને લાયક રહ્યું નથી.

       આઠનવ વરસ પછી મારે ફરીને મારું ગામ જોવું હતું. એટલે હું રેખાને ઘેર મૂકી, હેતુને મારી સાથે લઈને ગામમાં નીકળ્યો. મેં એને ગામ બતાવવા માંડ્યું અને એ રીતે મેં મારા ગામનો નવેસરથી અનુભવ કરવા માંડ્યો. હું એને ઝાંપે લઈ ગયો. મેં એને મારી શાળા બતાવી. શાળાનો કયો ઢાળ ચડતી વખતે મને બાએ મારેલો એની પણ વાત કરી. પછી હું એને ગામછેડાની માતાએ લઈ ગયો. ત્યાં એક શીમળો હતો. એ પણ બતાવ્યો અને એ શીમળા સાથે સંકળાયેલી કેટલીક કથાઓ પણ કહી.

       મારે ખાસ તો નાગધરો જોવો હતો. નાગધરામાં અમે નાનપણમાં અનેક સાપ જોયા હતા. અમે ભેંસો ચરાવવા આંબાવાડી બાજુ જતા ત્યારે ભેંસો ઘણી વાર નાગધરા પાસેના પાણીમાં બેસતી. અમે ત્યાં રમતા. બા પણ ઘણી વાર નાગધરે જતાં અને ત્યાં વીરડો ખોદી એમાંથી પાણી લાવી મારાં ભાભીને આપતાં. કહેતાં કે નાગધરાનું પાણી પીવાથી બાળકને માનું દૂધ વધારે મળે. હું જાણું છું કે પાણીથી એવું ન થાય પણ બાની આવી ઘણી વાતો મને ગમતી. એ સરળતાથી બે અજાણી વસ્તુઓને કાર્યકારણથી જોડી દેતાં ત્યારે મને એમાં કવિતા દેખાતી. હું નાગધરા બાજુ ગયો પણ ધરો કેવીને વાત કેવી. હવે બધું જ સપાટ થઈ ગયું હતું.

મેં હેતુને મારા ઘરઝુરાપાના એક ભાગ રૂપે ગામની વચ્ચેનું ધૂળિયું મેદાન બતાવતાં કહેલું: બેટા, અહીં એક જમાનામાં એક નદી હતી. અમે એમાં ના’વા પડતા. હવે અહીં ધૂળ ઊડે છે. ગામના કેટલા માણસોને એ નદી યાદ હશે એની મને ખબર ન હતી. મેં ‘નદી ચાલીસા’ નામનો એક આખો કાવ્યસંગ્રહ આ નદી પર જ લખ્યો છે. એમાં નદીની શોધ મારી શોધ, મારા શૈશવની શોધ અને મારાં ખોવાઈ ગયેલાં મૂળની શોધ બનીને આવે છે. એની સમાન્તરે એ કવિતાઓ આધુનિકતા પરની એક પ્રકારની ટિપ્પણી પણ બને છે.

       ત્યાંથી હું મારા નાનપણના કેટલાક મિત્રોને મળવા નવાં ઘરોમાં ગયો. ‘નવાં ઘરો’ એક ફળિયાનું નામ. હવે તો એ ફળિયું ખૂબ વિસ્તરી ગયું હતું. એ જોતાં જ મને પાછો રાવજી પટેલ યાદ આવી ગયો. એણે એક કવિતામાં કહ્યું છે: મૂતરતાં મૂતરતાં જોયેલું છાપરું આજે બંગલો બની ગયું છે. હું ત્યાં કેટલાક મિત્રોના ઘેર ગયો. ખાસ એમને મળવા માટે. કેમ કે હું ન’તો ઇચ્છતો કે મારા મિત્રો મને મળવા આવે. જો એ લોકો મને મળવા આવે તો હું મોટો ગણાઈ જાઉં. મારે એમ ન’તું કરવું. પણ, હું એ મિત્રોને મળીને ખૂબ ઉદાસ થયો. મને એમને, એમનાં માબાપને, એમનાં કુટુંબીજનોને મળવાની જેટલી હોંશ હતી એટલી હોંશ એ મિત્રોમાં ન હતી. મને એમ કે હું એમને મળીશ એ સાથે જ એ મિત્રો મને ભેટી પડશે ને કદાચ અમે ‘તને સાંભરે રે’ ‘મને કેમ વિસરે રે’ જેવા કોઈક સંવાદમાં સરી પડીશું. પણ, એવું ન બન્યું. અમારી મુલાકાત તદ્દન ઔપચારિક બની રહી.

કેમ આવું બન્યું હશે? હું વિચારમાં પડી ગયેલો. મુક્તઅર્થતંત્રના ભારણથી એમનામાં જે કંઈ મુગ્ધતા બચેલી એ ખતમ તો નહીં થઈ ગઈ હોય ને? બની શકે કે સમય વીતતાં એમની અને મારી વચ્ચેના સંબંધોનું સ્વરૂપ બદલાઈ ગયું હોય. બની શકે કે એમાં બીજું પણ કંઈક હોય. એમાં કદાચ પટેલ વિરુદ્ધ સુથાર જેવું જ્ઞાતિવાદી રાજકારણ પણ કામ કરતું હોય. કોઈકે મને કહેલું કે છેલ્લાં કેટલાંક વરસો દરમિયાન ગામડાંમાં જ્ઞાતિવાદી રાજકારણ ખૂબ વકર્યું છે. મને ખબર નથી. પણ, એક હકીકત છે કે હું જે ભૂમિમાં મને ફરીથી રોપવાનો પ્રયાસ કરતો હતો એ ભૂમિએ મને નકારી દીધો હતો. કદાચ મારુ બિયારણ એ ભૂમિમાં ઊગી શકે એવું ન’તું રહ્યું. રામ જાણે.

મેં જોયું કે હવે ગામમાં મંદિરોની સંખ્યા વધી ગઈ હતી. જે નાનાં નાનાં દેવળો હતાં એ મોટાં મંદિરો બની ગયાં છે. ગામમાં મહાદેવ ન હતા. ગામલોકોએ મહાદેવનું મંદિર પણ બનાવ્યું છે. એટલું જ નહીં, જે મંદિરો પરની ધજાઓ નાની હતી એ પણ હવે મોટી થઈ ગઈ હતી. ફળિયાંમાં રસ્તા પાકા થઈ ગયા હતા. એ રસ્તાઓ પરથી જતાં આવતાં ઢોરોના પગના અવાજ મને સંભળાતા હતા. હવે ગામમાં સાયકલો ઓછી હતી. કોઈની પાસે કાર હતી તો કોઈની પાસે જીપ. તો વળી કોઈની પાસે મોટરબાઈક. હું હતો ત્યારે ગામમાં વીજળી આવેલી. ત્યારે લોકો દીવો પણ સળગાવતા ને વીજળીના દીવા પણ.કરતા. લોકો કહેતા: ગમે ત્યારે લાઈટ જાય. કંઈ કહેવાય નહીં. એટલે દીવો તો રાખવો જ પડે. એ પણ સળગતો.

       એ દરમિયાન બાએ મને એમના એક પગનો અંગૂઠો બતાવ્યો. કહે: ઘણા મહિનાથી પાક્યો છે ભાઈ. હું તો પાટો બાંધી દઉં એટલે ચાલે. મેં જોયું. હું સમજી ગયો કે બાને ડાયાબીટિઝ છે પણ એની એમને ખબર નથી. અંગૂઠો કપાવવો પડશે પણ મારાથી એવું કહેવાની હિમંત ન ચાલી. મેં એમને કહ્યું: પરમ દિવસે હું વડોદરા જાઉં છું. તમે બન્ને મારી કારમાં બેસી જાઓ. આપણે ત્યાં કોઈક દાક્તરને બતાવીશું.

       ત્યારે મારો નાનો ભાઈ ભીખો વડોદરામાં ટેલિફોન ઓપરેટર હતો. એ એનાં બે સંતાનો સાથે વડોદરામાં રહેતો હતો. બાને એના ત્યાં રહેવાનું ગમતું હતું.

       ત્યાર પછી એક દિવસ અમે સગાંવહાલાંને મળવામાં ગાળ્યો. એના બીજા દિવસે અમે બાને લઈને વડોદરા ગયાં. દાક્તરને બતાવ્યું: દાક્તર કહે અંગૂઠો કાપવો પડશે. અમારે હજી વિઝાના ધક્કા તો બાકી હતા અને અમારી પાસે બહુ દિવસો પણ ન હતા. મેં નાના ભાઈને કહ્યું કે તું બાની સર્જરીનું કામ સંભાળી લે. જે કંઈ ખર્ચ થશે એ હું આપીશ. એણે કહ્યું: તમે ચિન્તા ન કરો. હું બાકાકાનાં નામ મારા આરોગ્યના વિમામાં દાખલ કરાવી દઉં છું. થોડો ખર્ચ હું પણ સંભાળી લઈશ.

       અમે હજી વિઝાના કાગળોની રાહ જોતાં હતાં. અમને ત્રણેય ફફડતાં હતાં: કોઈક કારણથી આપણને વિઝા નહીં મળે તો?

5 thoughts on “મને હજી યાદ છે-૫૭ (બાબુ સુથાર) – ઘરમાં ઘરઝુરાપો

  1. આપની’ મને હજુ યાદ છે’ … મને આપની સાથે મારી શૈશવની યાત્રાએ દોરી જાય છે, કારણકે આજ રીતે, સમાજની છાયા ઝીલતા મોટા થયા છીએ. વાતો ને ઉર ટહુકા નવા ચીતાર પણ દોરતા જાય છે.. સાચા સાહિત્યકારના કસબ ‘ આંગણે’ ડાયરા થઈ જામ્યા
    રમેશ પટેલ(આકાશદીપ)

    Sent from my iPhone

    >

    Liked by 1 person

  2. ઘરમાં ઘરઝુરાપો…અમારી ઘણીખરી અનુભવેલી વાત !
    શીમળા …યાદ
    સહ્યાદ્રિ ડુંગરો માંહી નૈમિષારણ્ય આ મહા
    ઘટાળા વડલા, આંબા, સાગ ને શીમળા સમાં
    જમવા બેસે ત્યારે આંકોલિયા (શીમળા)ના રૂની ચાકળીઓ …
    ………………………………..
    ‘ દાક્તર કહે અંગૂઠો કાપવો પડશે.’ દેખાય અમારા આર એમ પી ડૉકટરકાકા…ભલભલા આવા કેસ પ્રેમથી પાટાપીંડી થી મટાડતા સાથે કહેતા જુઓ આ નાથીયો – ગાઉટ, ડાયાબીટીસ અને ચેન સ્મોકર શહેરના ડૉકટર કહે અંગુઠો ન કપાવો તો પગ કાપવો પડશે.!
    પગના અંગુઠા ની સારવારમા કહે-RICE…
    REST
    ICE
    COMPRESSION
    ELEVATION
    રેસ્ટનો સમય નહીં,
    આઈસ મૂકાય નહીં,
    કોંપ્રેસનમા રડી ઉઠે અને
    એલીવેશનની વાત કરીએ તો ..કામ કોણ કરે? અને થયું ગેંગરીન … હોસ્પીટાલમા જોયા
    એમાંથી એક જ છુટકારો મેળવાતા… ચીર વીદાય…ખબર નથી આવી કે–કે બીજા જન્મમાં નવા જીવને એ ઘા સંસ્કાર રુપે, વેર વાળવા, જન્મજાત ભેટમાં મળી જાય?
    અને આવ્યો અહીં -સારો થયો -નાણા કમાયો અને થયો શેઠ નટવરલાલ ગાંધી ! અને આજે રૂ.૧૦,૦૦૦ ડીપોઝીટ જમા કરાવો તો કેસ કાઢે.!

    Like

  3. મારા ગામનું નામ નાગધરા હતું. અંબિકા નદીમાં નાગદેવતાનો એક ધરો હતો. નદી કિનારે વસેલા એ ગામનું નામ નાગધરા પડી ગયેલું. અમારું ઘર કુંભારફળિયામાં આવેલું હતું. એ નાગધરા ગામનું ફળિયું ગણાતું હતું. પણ નાધરા અને કુંભારફળિયા વચ્ચે અઢી કિલોમીટર જેટલું અંતર હતું. પચ્ચીસેક વરસ પહેલાં નાગધરા ગામનું વિભાજન થયું અને અમારા કુંભારફળિયા ગામને અલગ પંચાયત મળી. બાબુભાઈની વાત સાચી જ છે કે ગામડામાં લોકોને ખેતરનો શેઢો અને વાડ કોતરીને પોતાની મિલકતનો વિસ્તાર કરવાની ભારે આવડત હોય છે. લોકો આટલા બધાં હરામખોર, ચાલાક અને સ્વાર્થી થઈ ગયા. ગામમાં મંદિરો વધ્યાં, પણ ભગવાન દેશનિકાલ થઈ ગયા. કોઈ ભગવાનને ઓળખીને વર્તન કરતું હોય તો હરામ બરોબર છે.હમ તો ચલે પરદેશ હમ પરદેશી હો ગયે… યહાં કૌન હૈ તેરા મુસાફિર, જાયેગા કહાં! બધાં જ પરિચિત હોવા છતાં અપરિચિત! પોતીકા હોવા છતાં પરાયા! સંબંધો પર જાણે રાખ ફરી વળ!, ના, રાખ નહિ, પણ કાટ લાગી ગયો.ચલ ઊડ જા રે પંછી કિ તેરા દેશ હુઆ બેગાના…મને લાગે છે કે વિરક્તિ લાવવા માટે આવી પરિસ્થિતિ બહુ અનુકૂળ છે. મમતા છૂટી જાય એ પછી મોક્ષ પ્રાપ્ત થવો આસાન થઈ જાય!

    Liked by 2 people

પ્રતિભાવ

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s