દિકરીનો બાપ ( એષા દાદાવાળા )

નરસિંહ મહેતા, કણ્વ ઋષિ અને મુકેશ અંબાણી :

શું આ પરંપરા તૂટવી ન જોઇએ..??

દિકરીનાં પિતાએ હાથ જોડીને કેમ ઊભા રહેવું પડે?

જેનું એક આમંત્રણ પણ જીંદગીનો મહામૂલો પ્રસંગ ગણાય એવો એ માણસ હાથ જોડીને ઊભો હતો. જેનાં એક જ અવાજે સેંકડો લોકોની તકદીર બદલાઇ જાય એવા એ માણસનાં અવાજમાં કંપ વર્તાતો હતો. આખા શહેરની ફાઇવ સ્ટાર હોટલો એણે બુક કરી લીધી હતી. લોકોએ ક્યારેય ન માણી હોય એવી ભવ્ય આગતા-સ્વાગતા હતી અને છતાં એ માણસ માફી માંગતો હોય એવા સૂરમાં કહેતો હતો-’ક્યાંક કોઇ કસર રહી ગઇ હોય તો થોડું સહન કરી લેજો…છેવટે અમે દિકરીવાળા છીએ !’

ઇશા અને આનંદ પીરામલની પ્રિ-વેડિંગ સેરીમનીમાં મુકેશ અંબાણીએ આ શબ્દો કહ્યાં. આ વાત ફોર્બ્સ ટોપ ટેનમાં સતત આવતો એક બિઝનેસમેન ન્હોતો કહી રહ્યો. જામનગરની ભવ્ય રિફાઇનરીનો સ્થાપક કે હજ્જારો કરોડનાં બિઝનેસ સામ્રાજ્યનો અધિષ્ઠાતા પણ ન્હોતો બોલી રહ્યો. એ બોલી રહ્યો હતો ત્યારે એ હતો માત્ર એક દિકરીનો પિતા. એ વખતે એને બીજા કશાંની પડી ન્હોતી. એને માત્ર એની દીકરીની પડી હતી. મુકેશ અંબાણીનું આવું બોલવું એ અદભૂત બાબત હતી-પણ મારો સવાલ એ છે કે-દરેક દિકરીનાં બાપની મૂછ નીચી કેમ હોય છે?

આ કોઇ એક પ્રસંગ કે એક વ્યક્તિની વાત નથી. આપણે ત્યાં સદીઓથી એવી અપેક્ષા રાખવામાં આવે છે કે દિકરીનાં બાપે તો નમતું જોખવું જ પડે !

થોડા વખત પહેલાં આવા જ એક બીજા લગ્ન યોજાયેલા. એ પિતા એનાં જમાનાનો શ્રેષ્ઠ રમતવીર હતો. ક્યારેય કોઇ ભારતીય જે સિધ્ધિ ન્હોતી મેળવી શક્યો એ સિધ્ધિ એણે મેળવી હતી અને છતાં એની દિકરીનાં લગ્ન પ્રસંગે એનો કોઇ ફોટો હજી સુધી જોવા મળ્યો નથી. એનાં વિશે એક અંગ્રેજી ચેનલે માત્ર ચાર લાઇનમાં લખ્યું કે-લેકકોમોમાં જ્યારે સિંધી પધ્ધતિથી દિપીકા-રણવીરનાં લગ્ન થઇ રહ્યા હતા ત્યારે છેલ્લા ફેરા વખતે પ્રકાશ પદુકોણ એમની દિકરી દિપીકાને વળગીને રડી પડ્યા પણ તમને એમની આ તસવીર જોવા નહીં મળે. આ એ માણસ હતો-જેણે પ્રથમવાર ઓલ ઇંગ્લેન્ડ બેડમિન્ટન ચેમ્પિયનશિપ જીતી હતી અને ઇંગ્લેન્ડનાં લગભગ દરેક સ્પોર્ટસ મેગેઝીને એની તસવીર કવરપેજ પર છાપી હતી.

સ્વાભાવિક રીતે બધાંનું ધ્યાન દિપીકા અને એનાં પતિ પર હોય પણ દિપીકાનાં પિતા પ્રકાશ પદુકોણ પણ કોઇ રેંજીપેંજી માણસ નથી.

આપણે ઘણી પ્રગતિ કરી ચૂક્યાં છીએ પણ કદાચ-સામંતવાદી જડતામાંથી બહાર આવી શકતા નથી અને એટલે જ દિકરીનો બાપ નમતું ન જોખે એ આપણાં દિમાગને સ્વીકાર્ય જ નથી.

દિકરીઓ આજકાલ સાપનો ભારો નથી-એ પારકી થાપણ પણ નથી. એ તો એક પિતા પાસેથી લોન પર લઇ આવેલું વહાલ છે. જો આપણે એવું માનતા હોઇએ કે સ્ત્રી અને પુરૂષ સમોવડાં છે-તો દિકરી અને દિકરાનો બાપ પણ સમોવડાં જ હોવા જોઇએ.

લગ્ન જેવો મોટો પ્રસંગ લઇને બેઠાં હોઇએ તો કયાંક કશું ભૂલી જવાય, કોઇને ઓછું આવે પણ ખરું. દિકરીનાં બાપનાં હૈયે કોઇને ખોટું તો ન લાગી જાય ને..એવી ફાળ શું કામ રહેવી જોઇએ? દિકરીનો બાપ ગમે એટલો નામવાન હોય પણ દિકરીનાં લગ્ન પ્રસંગે તો એણે હાથ જોડીને જ ઊભા રહેવાનું એવું આપણે કેમ માનીએ છીએ?

આનંદ પીરામલે મુકેશ અંબાણીનાં જવાબમાં કહ્યું પણ ખરું કે વર્ષોથી ચાલતી આ પ્રથા બદલવાનું અમે કહ્યું પણ મુકેશભાઇ માન્યા નહીં. મુકેશ અંબાણી ભલે વિનમ્ર રહ્યા-પણ આપણે આ પ્રથા ચોક્કસ જ બદલવી જોઇએ.

એક યુગ હતો નરસિંહ મહેતાનો. કુંવરબાઇનું મામેરું કરવામાં આવ્યું ત્યારે દિકરીનાં બાપની આબરૂ ધૂળમાં મળી જાય એનો પૂરતો બંદોબસ્ત સાસરિયાં તરફથી કરવામાં આવ્યો. આવા વખતે એક બાપની આબરૂને બચાવવા ભગવાને જાતે શેઠ શામળશા બનીને આવવું પડ્યું હતું.

દિકરાને પરણાવીને તમે ઘરે વહુ નથી લાવતા-એક દિકરી દત્તક લો છો. ફરક એટલો જ છે કે દત્તક લીધેલી આ દિકરી મોટી છે. આપણે ત્યાં એક કહેવત છે. વરને કોણ વખાણે? વરની મા…જ્યારે આ કહેવત બદલાઇને વહુને કોણ વખાણે? વરની મા..એવી થશે ત્યારે આ પરિસ્થિતિ બદલાશે.

દરેક મા એવું માને છે કે એનો દિકરો કનૈયા જેવો છે. સાક્ષાત રામ છે. પણ દરેક માએ એક વાત સમજવાની જરૂર છે કે કોઇપણ કૃષ્ણ રૂકમણિ વિના પૂરો નથી અને દરેક રામ સીતા વિના અધૂરો છે. કોઇની દિકરી એને પરણીને આવે છે ત્યારે તમારો દિકરો પરિપૂર્ણ બને છે.

એક દિકરી એનાં પરિવારને પાછળ મૂકી દઇ તમારે ઘરે આવે ત્યારે તમારે એનાં દર્દને સમજવું જોઇએ. કોઇકવાર એકલાં બેઠાં હોવ ત્યારે આ ઠૂમરી સાંભળજો…

બાબુલ મોરા નૈયર છૂટો હી જાય…

ચાર કહાર મિલ, મોરી ડોલિયાં સજાવેં

મેરા અપના બેગાના છૂટો જાય…

દિકરી જ્યાં મોટી થઇ હોય એ ચાર દિવાલોને જ માત્ર નથી છોડતી-પિતાનાં નામનું આકાશ પણ છોડી દેતી હોય છે. એક આખેઆખી સલામતી છોડી દેતી હોય છે. પિતાનાં ઘરેથી જ્યારે દિકરી વિદાય થાય ત્યારે વડલાને એની વિશાળ વડવાઇ પરથી પંખી ઉડી ગયા જેવી વેદના થતી હોય છે. કણ્વ ઋષિએ કહેલું કે દિકરીને વળાવતા મને જો આટલી વેદના થતી હોય તો એક સંસારી પિતાને કેટલી વેદના થતી હશે?

મુકેશ અંબાણીએ ભલે આનંદ પીરામલની વાત ન માની-પણ આ પરંપરાને આપણે બદલી નાંખીએ. હવે દિકરીનાં બાપે હાથ જોડીને ઊભા રહેવાની જરૂર નથી કારણ કે લેનાર કરતાં આપનાર વધારે મહાન હોય છે.

    ~ એષા દાદાવાળા.

Advertisements

6 thoughts on “દિકરીનો બાપ ( એષા દાદાવાળા )

  1. સરસ વિચાર, ચર્ચાને યોગ્ય વિચાર. મુકેશ અંબાણીની વાતમાં આ આર્ટીકલમાં લખેલું છે કે પીરામલ આનંદે જૂના રીવાજને તિલાંજલી આપવી. પણ મુકેશ માનેલા નહિ.
    મને લાગે છે કે આગે સે ચલિ આતી હૈ તો લોકલાજે પણ કરવા મન નહિ હોય છતાં કરવું પડે.છોકરી પણ આ જમાનામાં રડા રોડ નથી કરતી..હસતાં હસતાં નાચતા કુદતા લગ્ન કરી લે છે.
    અમારા છોકરા નવા જમાનાના બની ગયેલાં છે.
    અમૃત હઝારી.

    Liked by 1 person

  2. મુકેશ અંબાણી જેવા ધન કુબેર હોય કે સામાન્ય આર્થિક સ્થિતિની વ્યક્તિ હોય, દીકરીને વિદાય કરતી વખતના દીકરીના માતા-પિતાના મનોભાવ એક સરખા હોય છે.

    દીકરીના લગ્ન વખતે થતા બાહ્ય દેખાવો એ પૈસાના પ્રમાણમાં દીકરીનો બાપ કરે છે . આનંદ અને દુખની મિશ્ર લાગણી સાથે દીકરીનાં મા-બાપ લગ્ન પ્રસંગ રંગે ચંગે પૂરો કરે છે. દીકરી જતાં માં-બાપના હૃદયમાં એક જાતનો શૂન્યાવકાશ સર્જાતો હોય છે.

    મારા નીચેના અછાંદસ કાવ્યમાં પોતાની વ્હાલી દીકરીને પિયરગૃહેથી સ્વસુરગૃહે વિદાય કરતા એક પિતાના મનોભાવોને રજુ કરવાનો મેં પ્રયત્ન કર્યો છે.

    દીકરીની વિદાય વેળાએ ..

    ઘેર દીકરી અવતરી,હરખાયા,
    સૌએ કહ્યું,ઘરમાં લક્ષ્મી આવી.
    જોઇને હૈયું ઠારતી ,ખેલતી,કુદતી,
    ભણી ,ગણી,ડાહી બની,
    વરસાદમાં વેલી વધે, એમ વધતી,
    ખબર પણ ના પડી, એમ એક દિન ,
    ઢીંગલી મારી ,બાલિકામાંથી,
    લગ્ન લાયક કન્યા બની ગઈ !

    બરાબર યાદ છે એ દિવસો, મને જ્યારે,
    થાવા લાગી હતી એના લગ્નની ચિંતાઓ,
    અમે જ હર્ષથી છપાવી અને વહેંચી હતી ,
    દીકરીના ઘડિયાં લગ્નની કંકોતરીઓ ,
    અને એમ છતાં ,
    કન્યા વિદાયની એ વસમી વેળાએ,
    ક્યાં અદ્રશ્ય થઇ ગયો હતો, લગ્નનો એ હર્ષ ?

    દુઃખનાં વાદળ કેમ ઉમટી આવ્યાં હતાં ?
    બે આંખોમાં આંસુ બની કેમ વરસી રહ્યાં હતાં ?
    હતી જે અમારી આંખોનો ઉજાસ,
    એ વ્હાલી અમારી દીકરી, આ વેળા પછી,
    શું અમારી આંખોથી ઓજલ થઇ જવાની ?

    દુખી દિલ મારું ફરી ફરી કેમ ભીખી રહ્યું હતું ?
    દીકરી તું કેમ જાય, થોડું વધુ રોકાઈ ના જા ?
    થાપણ હતી મારી,શું હવે એ પારકી બની જશે ?

    વિનોદ પટેલ, 1-26-2015

    Liked by 1 person

  3. ‘એક પિતા અને દિકરીનાં સંબંધો, તેની લાગણી, એકબીજા સાથેનો પ્રેમ દર્શાવવા માટે, પરંતુ અહિં દરેક પિતાની લાગણીને દર્શાવી છે જે તેની વ્હાલસોઇ દિકરી માટે હોય છે અને દિકરી માટે તો તેના પિતા ભગવાન કરતાં પણ વધુ માન ધરાવે છે. અને એટલે જ બાપ-દિકરીનાં સંબંધને કોઇ શબ્દોમાં વર્ણવવા એક અઘરું કામ છે.’ અને દિકરીનાં પિતાએ હાથ જોડીને કેમ ઊભા રહેવું પડે? ઉતર મળે છે

    Liked by 1 person

  4. very progressive idea–worth spreading :”એ તો એક પિતા પાસેથી લોન પર લઇ આવેલું વહાલ છે. જો આપણે એવું માનતા હોઇએ કે સ્ત્રી અને પુરૂષ સમોવડાં છે-તો દિકરી અને દિકરાનો બાપ પણ સમોવડાં જ હોવા જોઇએ.”
    ” મુકેશ અંબાણી ભલે વિનમ્ર રહ્યા-પણ આપણે આ પ્રથા ચોક્કસ જ બદલવી જોઇએ.” fully agree.

    Like

  5. મુકેશ અંબાણીને કોઈએ ફરજ નથી પાડી. ઊલટું સામેવાળાઓએ તો સમજણપૂર્વક ના પાડી છે. તેમ છતાં મુકેશ અંબાણીએ એવી લાગણી દર્શાવી એ એની અંગત માન્યતા અને લાગણીનો સવાલ છે. આમ ચાલતું આવ્યું છે એ પ્રણાલિકા એમના મગજ પર કે હૃદય પર સવાર હશે.

    એક સમય હતો કે કન્યાના બાપનું શિર નમેલું રહેતું. એક તો પોતાનું કલેજું કાઢીને આપી દેવાનું અને જાણે ગુનો કર્યો હોય એમ પાછું ઓશિયાળાપણું અનુભવવાનું! જો સામેવાળા એવું દબાણ કરતા હોય તો બેઝિઝક માથું ઊંચું કરીને જે હોય તે સ્પષ્ટ કહી દેવાનું. એટલું સ્વમાન તો જરૂર હોવું જ જોઈએ, પણ સામેવાળાના પ્રેમ આગળ ‘અમે દીકરીવાળા છીએ, આપની ખાતરબરદાસ્ત કરવામાં જાણ્યે અજાણ્યે અમારાથી કોઈ ક્ષતિ રહી ગઈ હોય તો અમને ઉદારતાથી ક્ષમા કરજો‘ આમ કહેવું એ ગુનો નથી, પણ શિષ્ટાચાર છે, નમ્રતા છે, દિલની મોટાઈ છે અને એ મુદ્દાને બહુ ચગાવવાની જરૂર નથી લાગતી.

    Like

પ્રતિભાવ

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s