મને હજી યાદ છે – ૮૬ (બાબુ સુથાર)


નોકરીની શોધ: ૪

મેં અગાઉ નોંધ્યું છે એમ રેખા ૭/૧૧ સ્ટોરમાં મેનેજરનું કામ કરતી હતી. એનો માલિક એક ભારતીય હતો. ૭/૧૧ કંપનીના અધિકારીઓ એને ખૂબ માનથી જોતા હતા. કેમ કે રેખા ઘણી વાર કંપનીએ નક્કી કરેલા લક્ષ્યાંક કરતાં પણ વધારે વેચાણ કરતી. એ બદલ એને બેચાર વાર એવોર્ડ પણ મળેલા. એથી જ તો ઘણી વાર ૭/૧૧ના અધિકારીઓ એને કહેતા કે “રેખા, તું જ એક સ્ટોર લઈ લે. અમે તને એક સ્ટોર અપાવીએ.” એક વાર તો એમણે એક સ્ટોરની ઓફર પણ કરેલી. એ સ્ટોરનો માલિક ભારતીય હતો. એણે કોઈક ભૂલો કરેલી એટલે કંપનીએ એ સ્ટોર એની પાસેથી લઈ લીધેલો. હવે એ લોકો એ સ્ટોર કોઈકને ચલાવવા માટે આપવા માગતા હતા. પણ, અમે ના પાડેલી. કેમ કે અમારે ચોવીસ કલાકની જવાબદારી લેવી ન હતી. વળી કેટલાક મિત્રોએ એમ પણ કહેલું કે એવી ઓફરોન વચગાળાની રાહત જેવી હોય છે. કંપનીને સારો ખરીદનાર મળે તો એ લોકો એ સ્ટોર પાછો વેચી દે.

એમ છતાં એ લોકો અવારનવાર રેખાને સ્ટોર ખરીદવા પાનો ચડાવતા હતા. એક દિવસે એમણે એક સ્ટોરની વાત કરી. કહ્યું કે સ્ટોર સારો ચાલે છે. માલિકને બીજે ક્યાંક જવાનું છે એટલે વેચવા માગે છે. એમણે રેખાને એ સ્ટોરનું સરનામું અને બીજી વિગતો પણ આપી. એક દિવસે હું અને રેખા એ સ્ટોર જોવા પણ ગયાં. સ્ટોર સારો હતો. થોડા વખતમાં જ એની સામે એક જુગારખાનું (કેસીનો) આવવાનું હતું. એથી ઘરાકી વધવાની હતી. જો કે, એકબે જણે એમ પણ કહેલું કે જુગારખાનાને કારણે આ વિસ્તારમાં કદાચ ગુનાખોરી પણ વધી જાય. મેં કહેલું કે જુગારખાનું આવશે તો એની સમાન્તરે  પોલીસવ્યવસ્થા પણ વધારે મજબૂત બનશે. મને એની ચિન્તા ન હતી. અમને એ સ્ટોર ગમી ગયેલો. બહુ મોટો નહીં; બહુ નાનો નહીં. એક જણ કેશિયરનું કામ કરે તો પણ ચાલે. હવાઉજાસ બહુ. ગંદકીની શક્યતાઓ ઘણી ઓછી. બહાર પાર્કીંગ પણ હતું. બીજું સ્ટ્રીટ પાર્કીંગ પણ હતું. રેખાએ મને કહ્યું કે જો તું રાતનું કામ સંભાળી શકે તો બાકીની બધ્ધી જ જવાબદારી હું લઈ લઈશ. મને જરા પણ વાંધો ન હતો. મેં એને ટેકો આપવાના એક ભાગ રૂપે કહેલું પણ ખરું કે મેં અત્યાર સુધીમાં જેટલી નોકરીઓ કરી છે એમાંની ઘણી બધી રાતે જ કરી છે. ટેલિફોન ઓપરેટર હતો ત્યારે રાતની નોકરી કરતો; દિવસે ભણતો. એ જ રીતે, ‘સંદેશ’માં કામ કરતો હતો ત્યારે પણ સાંજે નોકરીએ જતો ને મધરાતે પાછો આવતો. એ વખતે પણ દિવસે ભણતો. આખરે અમે એ સ્ટોર લેવાનું નક્કી કર્યું. પણ, એ પહેલાં મને થયું કે મારે બેત્રણ જણને પૂછવું જોઈએ.

એ દરમિયાન એક કવિમિત્રએ પણ એક ઓફર કરેલી. એમણે કહેલું કે મારા બેત્રણ લિકરના સ્ટોર ચાલે છે. હું તમને અને તમારાં પત્નીને એવા સ્ટોર ચલાવવાની તાલિમ આપીને એક સ્ટોર ખરીદી આપું. તમે એ સ્ટોર ચલાવજો. મને એમનો વિચાર ખૂબ ગમી ગયેલો. આમેય મને નવું કામ કરવાનું ખૂબ ગમે. આ મારા માટે એક નવું જ કામ હતું. જ્યારે મેં મારા બીજા એક મિત્રને વાત કરી ત્યારે એમણે કહ્યું કે બાબુભાઈ, એમાં ન પડતા. મોટા ભાગના ભારતીયો એવા સ્ટોર ખોલી આપે પણ એમ કરતી વખતે એ એમના મુખ્ય સ્ટોરમાંથી જ માલ ખરીદવાની શરત મૂકે. એમાં તમારા ભાગમાં કંઈ ન આવે. વળી એવી શરત પણ પાંચ કે સાત વરસની હોય. એમાં તો ગુલામી. જ્યારે મેં પેલા મિત્રને પૂછ્યું ત્યારે એમણે પણ એવી જ કંઈક વાત કરી. આખરે મેં એ મિત્રને ના પાડી.

પણ, હવે હું ધીમે ધીમે ભાષાશાસ્ત્રમાંથી ગુજરાતી વ્યાપારીચિત્તમાં પ્રવેશ કરી રહ્યો હતો. હું બધાને શાન્તિથી સાંભળતો. એ જે કહે એનું વિશ્લેષણ કરતો. એમાંથી કોઈક નિયમો પણ તારવતો. મને લાગતું કે ગુજરાતી વ્યાપારિક ચિત્ત અને ગુજરાતી વ્યવહારુ ચિત્ત સાચે જ ખૂબ સંકુલ છે. એમની સપાટી પરની ઘટનાઓ અને એ ઘટનાઓનું સંચાલન કરતા નિયમો સામાન્ય માણસની પકડમાં આવે એવા ન હતા.

અમે ૭/૧૧ સ્ટોર જોઈ આવ્યાં એના બીજા કે ત્રીજા દિવસે જ રામભાઈ ગઢવીનો ફોન આવ્યો. ત્યારે રામભાઈ ક્યારેક ફોન કરીને મારાં ખબરઅંતર પૂછતા. આજે પણ એ ક્યારેક એમ કરતા હોય છે. વાતમાંથી વાત નીકળતાં એમણે મને મારી નોકરીનું પૂછ્યું તો મેં કહ્યું કે હું અને રેખા એક સ્ટોર જોઈ આવ્યાં છીએ. મને લાગે છે કે આપણે ગુજરાતીઓ વેપારમાં જ વધારે સફળ થઈશું. અમે એ સ્ટોર લેવા ગંભીરતાથી વિચારી રહ્યાં છીએ. રામભાઈ કહે કે તમે સ્ટોર લેતા પહેલાં એચ.આર. સાથે ચર્ચા કરો. એમને એ બાબતનો ઊંડો અનુભવ છે અને એ પોતે પણ એક ચેઈન ચલાવે છે. એચ.આર. એટલે એચ. આર. શાહ. હવે ડૉ. એચ. આર. શાહ. તાજેતરમાં જ એમને ભારતની એક યુનિવર્સિટીએ ડૉક્ટરેટની માનદ ડીગ્રી આપી છે. એ ટી.વી. એશિયાના ચેરમેન અને CEO. હું એમને ઘણી વાર મળ્યો હતો પણ અમે ઔપચારિક વાત કરવાથી કદી આગળ ગયા ન હતા. કેમ કે એમનું ક્ષેત્ર જુદું હતું ને મારું ક્ષેત્ર પણ જુદું. મેં એમને બેત્રણ વાર સાંભળેલા પણ ખરા. પણ ન સાંભળ્યા જેવા. મને આમેય ઔપચારિક ભાષણોમાં રસ નથી પડતો. કેમ કે એવાં ભાષણોમાં પહેલી પંદર મિનિટ તો વ્યક્તિઓનાં નામો અને એ વ્યક્તિઓની પ્રસંશા કરવામાં જતી રહે. પછીની દસેક મિનિટમાં વક્તા પોતાની પ્રસંશા કરે ને છેલ્લી પાંચ મિનિટમાં આમંત્રણ આપનાર સંસ્થાની પ્રસંશા કરે. એવાં ભાષણો substance વગરનાં હોય છે. એમાં સામગ્રી ઓછી ને વિવેક વધારે. વળી એ વિવેક પણ પાઠ્યપુસ્તકના નિયમો પ્રમાણે કામ કરતો હોય. વળી એચ.આર. રોજે રોજ મારા જેવા તો અનેક માણસોને મળતા હોય. એ કંઈ મને યાદ ન રાખે. એકાદ વાર સુચીબેને એમને મારા નામનો ઉલ્લેખ કરીને કંઈક પૂછેલું પણ ખરું ત્યારે એમણે કહેલું કે મને એ ભાઈ યાદ નથી આવતા.

મીડિયાના માણસો આમેય એવા જ હોય છે. મેં સમાચાર પત્રોમાં કામ કરેલું છે. મેં આંતરરાષ્ટ્રીય સમાચારનું પાનું કરતા પત્રકારોને સમગ્ર વિશ્વનો વહીવટ કરતા હોય એવા તોરમાં અને દેશના સમાચારનું પાનું કરતા પત્રકારોને દેશનું સંચાલન કરતા હોય એવા તોરમાં જીવતા જોયા છે. મારા ઘણા મિત્રો પત્રકારો છે. એ લોકો મારી સાથે પણ વાત કરે ત્યારે એ પત્રકાર છે એ વાત ભૂલી શકતા નથી. એમની સામે એચ.આર. તો એક મીડિયા કંપનીના માલિક હતા. એમનો તોર, દેખીતી રીતે જ, જુદા પ્રકારનો હોય.

હું તરત જ રામભાઈ સાથે સંમત થયો. કેમ કે મને ખબર હતી કે સ્ટોર ખરીદવાનો નિર્ણય કંઈ નાનુસૂનો ન હતો. રામભાઈએ કહ્યું કે હું હમણાં જ એ.આર.ને ફોન કરીને પૂછું છું અને તમને જણાવું છું. ત્યાર પછી થોડી જ વારમાં રામભાઈનો ફોન આવ્યો. એમણે મને દિવસ, વાર ને સમય કહ્યાં. અમારે એ દિવસે, એ વારે, એ સમયે ન્યૂજર્સીના એડીસનમાં આવેલી ટીવી એશિયાની ઓફિસમાં પહોંચવાનું હતું. મને એ વાતનો આનંદ હતો કે ચાલો કોઈક તો મને આમાં સલાહ આપવા તૈયાર થયું છે.

પછી એ દિવસે, એ વારે અને એ સમયે હું અને રેખા એચ.આર.ને મળવા ટીવી એશિયાની ઓફિસે પહોંચી ગયાં. રામભાઈ પણ ત્યાં આવી ગયા હતા. ત્યાં એચ.આર. સાથે લગભગ બેએક કલાકની મિટીંગ થઈ. મિટીંગમાં એચ.આરે. અમને એ સ્ટોર અને એના ફાયનાન્સની બાબતમાં ઘણા પ્રશ્નો પૂછ્યા. અમારી પાસે એમના મોટા ભાગના પ્રશ્નોના જવાબ ન હતા. એ ચર્ચા દરમિયાન હું તો મને ગબો જ લાગતો હતો. આખરે, ચર્ચાના અન્તે એમણે મને એક યાદી આપીને કહ્યું કે તમે આટલા પ્રશ્નોના જવાબ લઈ આવો. પછી હું તમને બરાબર માર્ગદર્શન આપી શકું. હું ખુશ થઈ ગયો.

પછી વાતમાંથી વાત નીકળતાં એમણે મને કહ્યું કે બાબુભાઈ, ચોવીસ કલાકનો સ્ટોર બને ત્યાં સુધી એક કુટુમ્બે ન લેવો જોઈએ. કેમ કે એવા સ્ટોર તમારું અંગત અને સામાજિક જીવન ખતમ કરી નાખે. જો બે કટુમ્બ ભેગાં થઈને એવો સ્ટોર લે તો ચાલે. એક કુટુમ્બ બહાર ગામ જાય તો બીજું સ્ટોરની જવાબદારી સંભાળી શકે. એમણે એમ પણ કહ્યું કે એ બીજું કુટુમ્બ ખૂબ જ વિશ્વાસુ જોઈએ. જો વિશ્વાસુ ન હોય તો એ માણસ આપણને ઊઠાં ભણાવી જાય અને આપણને એની ખબર પણ ન પડે. આ દેશમાં કોઈનો ભરોસો કરી શકાય નહીં.

એચ.આર.ની વાત પણ સાચી હતી. પણ, મારા માટે કોઈક વિશ્વાસપાત્ર મિત્ર શોધવાનું કામ સાચે જ દુષ્કર હતું. કેમ કે મારે એવા, એટલે કે વ્યવસાયમાં રોકાણ કરે એવા, કોઈ મિત્રો હતા નહીં. એટલે મેં એચ.આર.ને કહ્યું કે હું બીજા, બાર કલાકના, સ્ટોર જોવાનું ચાલુ રાખું છું. મારે મિલિયોનર નથી થવું. મારે તો મારું કુટુમ્બ ચાલે એટલું મળે તો પણ બસ છે. મારું વાંચવાલખવાનું કામ પણ બરાબર ચાલવું જોઈએ. મેં કહ્યું કે હું પૈસાની બાબતમાં જરા પણ મહત્ત્વાકાંક્ષી નથી.

એચ.આર. કહે, “જો એમ જ હોય તો તમે નોકરી શોધો ને.”

મેં કહ્યું, “નોકરી મળતી નથી એટલે તો સ્ટોર લેવો છે.”

એચ.આર. કહે, “નોકરી હું આપું. મારે એક ગુજરાતી સામયિક શરૂ કરવું છે. બોલો તમે જવાબદારી લઈ શકશો?”

મેં કહ્યું, “મેં ‘ગુજરાત સમાચાર’ અને ‘સંદેશ’માં છએક વરસ કામ કર્યું છે. મને તો એ કામનો અનુભવ છે. જો મને એવી કોઈક નોકરી મળી જાય તો મારે સ્ટોરની માથાકૂટમાં નથી પડવું.” આમ કહીને સમાચાર પત્રના સંપાદનમાં મેં કયા પ્રકારનું કામ કર્યું છે એની વિગતો પણ એમને આપી.

થોડી વાર વિચારીને એચ.આર. કહે, “હું તમને વરસે ચાલીસ હજાર ડૉલરથી વધારે નહીં આપી શકું. મેડિકલ તમારે ઓબામા કેરમાંથી લેવાનો. તમે મારા ત્યાં આવી જાઓ.”

એમની એ ઓફર સાંભળતાં જ મને મારા મુંબઈના દિવસો યાદ આવી ગયા. મુંબઈમાં હું મણીબેન નાણાવટી કૉલેજમાં ભણાવતો હતો ત્યારે મારી નોકરી ગયેલી અને એના બીજા જ દિવસે મને ‘ગુજરાત સમાચાર’માં સબ-એડિટરની નોકરી મળી ગયેલી. મને ઘડીભર તો લાગ્યું કે એચ.આર.ની આ ઓફર પણ એ જ ઘટનાનું પુનરાવર્તન છે. મેં એમને તરત જ કહ્યું કે જો તમે મને એટલો પગાર આપતા હો તો મારે સ્ટોર નથી ખરીદવો. મને થયું કે ચાલો, મારાં દુ:ખ દરિદ્ર ટળિયાં રે… આખરે એચ.આરે. કહ્યું હું તમને એકબે દિવસમાં ફોન કરું છું. તમે તૈયાર રહેજો. એચ.આર. શુકનઅપશુકનમાં બહુ માને. એ કહે કે હું કોઈકને પૂછીને તારીખવાર નક્કી કરું એ દિવસે તમે આવજો.

મને આશ્ચર્ય થયેલું. કેમ કે હું શુકનઅપશુકનમાં ન’તો માનતો. એમણે મને પૂછેલું પણ ખરું કે તમે શુકનઅપશુકનમાં માનો કે નહીં? મેં એમને ના પાડેલી. કદાચ એમને એ વાત નહીં ગમી હોય.

એચ.આર.ને મળીને આવ્યા પછી મેં બેચાર મિત્રોને વાત કરી. બધાંએ મને કહ્યું કે એચ.આર.ના ભરોસે ન રહેતા. એમનું કંઈ કહેવાય નહીં. કેટલાક મિત્રોએ તો એમના કોઈકને કોઈક અનુભવની વાત પણ કરી. એક મિત્રએ એમ કહ્યું કે એચ.આર.નો સ્વભાવ બહુ તોછડો છે. તમને બોલાવશે. કદાચ કામ પણ આપશે. પણ તમારું અપમાન કરી નાખશે. એ પણ વાતવાતમાં. બીજા એક મિત્રએ કહેલું કે એચ.આર. તમને બોલાવશે. પગાર પણ આપશે. પણ઼ એ સામયિક ક્યારે શરૂ કરશે એ વિશે કંઈ કહેવાય નહીં. એમની પાસે ઘણી યોજનાઓ હોય છે. ઘણી વાર એ યોજના શરૂ કરવી છે એમ કરીને માણસોને રાખતા હોય છે પછી એ યોજના શરૂ જ ન કરે. પણ, એ માણસનું એક સુખ છે: એ અપ્રમાણિક નથી. પણ, મેં નક્કી કરેલું કે સાંભળવું બધાનું, કરવું પોતાના મનનું. મારે એચ.આર. માટે કોઈ પૂર્વગ્રહો બાંધવા ન હતા.

કોણ જાણે કેમ મને કોઈ માણસ મોઢામોઢ કશું કહે તો એની વાત પર ભરોસો મૂકવાનું મન થતું હોય છે. હવે તો ફિલસૂફો પણ એ વાતનો સ્વીકાર કરે છે કે મોઢામોઢ થતી વાત પર જલ્દી ભરોસો મૂકી શકાય. કેમકે એમાં morality જરા જુદી રીતે કામ કરતી હોય છે. મધુ રાયે મને કહેલું કે બાબુલાલ, એચ.આર.એ કહ્યું છે તો કંઈક તો કરશે જ. પણ એમનો સ્વભાવ જરા ઊગ્ર છે. તૈયારી રાખજો. એ ઘણા વખતથી એક ગુજરાતી સામયિક પ્રગટ કરવાની વાત કરે છે. તમે એ કામને લાયક છો જ.

એ દરમિયાન, હું એચ.આર,ના ફોનની રાહ જોવા લાગ્યો. એટલું જ નહીં, હું મારી આદત મુજબ મીડિયા વિશે અને સામયિકો ડિઝાઈન વિષે પણ વાંચવા લાગ્યો. મારે કોઈ પણ નવું કામ કરવાનું હોય તો એ કામ વિશે હું ખાસ્સું એવું વાંચું. એનો અભ્યાસ કરું. એનાથી માહિતગાર બનું. એનું શબ્દભંડોળ પણ શીખી લઉં. મારા અંગત પુસ્તકાલયમાં મીડિયા પર કેટલાંક પુસ્તકો હતાં. એ જ રીતે ડીઝાઈન પર પણ કેટલાંક પુસ્તકો હતાં. યોગાનુયોગ, મને લેઆઉટ પર એક ઓનલાઈન કોર્સ પણ મળી ગયેલો. એ કોર્સ પણ મેં આખો પૂરો કરેલો. મેં નક્કી કરેલું કે મારે પૂરી તૈયારી સાથે જવું. એચ.આર.ને એવું ન લાગવું જોઈએ કે મને કંઈ જ આવડતું નથી અને મને કામ આપીને એમણે મારા પર કોઈ ઉપકાર કર્યો છે.

એકાદ અઠવાડિયામાં જ પછી એચ.આર.નો ફોન આવ્યો. એમણે મને તારીખ, વાર અને સમય કહ્યાં અને કહ્યું કે તમે એડીસનમાં આવેલી મારી ઓફિસે આવી જજો. હું ફિલાડેલ્ફિયાના ઉત્તર-પૂર્વ વિસ્તારમાં રહેતો હતો. ત્યાંથી કાર માર્ગે એડિસન દોઢેક કલાક થાય. હું એ માટે પણ તૈયાર હતો. મને એકલા એકલા લાંબું ડ્રાઈવ કરવામાં ઝાઝી મુશ્કેલી પડતી નથી. હું ‘ધ ગ્રેટ કોર્સિસ’ કંપનીના કોઈકને કોઈક કોર્સની ઓડિયો કારમાં મૂકી દઉં. દરેક કોર્સ વીસથી ચાલીસ વ્યાખ્યાનોનો હોય અને દરેક વ્યાખ્યાન ત્રીસથી ચાલીસ મિનિટનું હોય. હું ફિલાડેલ્ફિયાથી નીકળું અને એડીસન પહોંચું ત્યાં સુધીમાં ત્રણ વ્યાખ્યાન પૂરાં થઈ જાય. એ જ રીતે, વળતાં બીજાં ત્રણ વ્યાખ્યાન પૂરાં થાય. એટલા સમય પૂરતા મારી કાર એક પ્રકારના ક્લાસરૂમમાં ફેરવાઈ જાય. આમેય હું ‘આજીવન વિદ્યાર્થી’. એક દિવસ ન વંચાય તો મને પારાવાર પસ્તાવો થાય. એટલે મારા માટે રોજેરોજ આ રીતે ફિલાડેલ્ફિયાથી એડીસન જવાનું કામ જરા પણ મુશ્કેલ ન હતું.

પછી એચ.આર.એ આપેલી તારીખે હું ટી.વી. એશિયાની નોકરી પર જવા નીકળ્યો. મને એક વાતનો આનંદ હતો કે ત્યાં મને જે આવડતું હતું, જેમાં મને રસ હતો, એ કામ કરવાનું હતું. જો કે, હું ઘેરથી ચોઘડિયું જોઈને કે દહી ખાઈને ન હતો નીકળ્યો. પણ, માંડ હું અરધે રસ્તે પહોંચ્યો હોઈશ ત્યાં જ એચ.આર.નો ફોન આવ્યો, “બાબુભાઈ, તમે ન નીકળ્યા હો તો આજે ન નીકળતા.” મેં પૂછ્યું, “કેમ સાહેબ?” એ કહે કે “આજે મૂહૂર્ત બરાબર નથી.” મારાથી એમની સામે કોઈ દલીલ કરી શકાય એમ ન હતી. કેમ કે એ એમની ધાર્મિક લાગણી પ્રમાણે જઈ રહ્યા હતા. વળી મારે કામ મેળવવાની ગરજ પણ હતી. એથી મેં એમને કહ્યું કે “કોઈ વાંધો નહીં સાહેબ. તમે કહો ત્યારે આવું.”

હું અરધેથી ગાડી પાછી વાળીને ઘેર આવ્યો.

બીજા દિવસથી પાછો હું એચ.આર.ના ફોનની રાહ જોવા લાગ્યો.

એ દરમિયાન, મેં બીજે નોકરી શોધવાનું તો ચાલુ રાખેલું. હું કોઈ પણ સ્ટોર પર કામ કરવા માટે તૈયાર હતો. સુચીબેન એ માટે પ્રયત્ન કરી રહ્યાં હતાં. પણ ત્યારે, ખાસ કરીને ફિલાડેલ્ફિયામાં, આજે છે એટલી નોકરીઓ ઉપલબ્ધ ન હતી. કેમકે એ એક તો એ મંદીનો ગાળો હતો. બીજું, રેખા પણ મને નિરુત્સાહી કરતી હતી. કદાચ એ સાચી પણ હતી. એ એવું માનતી હતી કે મારાથી સ્ટોર પર કામ નહીં થાય. એ માટે મારી કેટલીક શારીરિક તકલીફો પણ જવાબદાર હતી. એમાંની એક તે નબળી પડતી જતી શ્રવણશક્તિ. જો કે, એના પણ ઉકેલ હતા. પણ, રેખા એવું કહેતી હતી કે સ્ટોર પર કામ કરવા માટે અમુક પ્રકારની માનસિકતા જોઈએ એ તારામાં નથી.

મારી પાસે એની વાત સ્વીકારવા સિવાય બીજો કોઈ રસ્તો ન હતો.

4 thoughts on “મને હજી યાદ છે – ૮૬ (બાબુ સુથાર)

  1. મને હજી યાદ છે – ૮૬ (બાબુ સુથાર)

    વાંચવાનો બહુ આનંદ આવે છે, એ સમયના સંજોગો વિષે ઘણું નવું નવું જાણવાનું પણ મલે છે.

    પ્રકરણ ૮૪ પછી ૮૬ આવી ગયું, ૮૫ નથી..?

    મનસુખલાલ ગાંધી
    714-515-0432
    ________________________________

    Liked by 1 person

  2. જિંદગી માણસને અનુભવ આપીને સમૃદ્ધ પણ કરે અને સંઘર્ષ આપીને મજબૂત પણ કરે. .આ બાબુભાઇ ની જીવનકથામાં દેખાય છે.

    Liked by 1 person

  3. દરેક કામ પુરુષાર્થથી દીપી ઉઠે છે. કથામાં આવતા પ્રસંગો પ્રેરણા આપે તેવા અને વર્ણન જીવંતતા આપે છે. ધન્યવાદ

    Liked by 1 person

  4. સહજ પ્રવાહમા વહેતી યાદની રાહ જોઇએ છીએ તેમા આજની વાત-‘રેખા … કદાચ એ સાચી … માટે અમુક પ્રકારની માનસિકતા જોઈએ એ તારામાં નથી.’ વાતે અમારા સહજ અનુભવને વાચા આપવા બદલ ધન્યવાદ સુ શ્રી રેખાજીની વાતે .વિચાર વમળમા- સ્ત્રી અને સૌંદર્ય એકબીજાની પૂરક છે .એ ઘુટન-તરફડાટની અભિવ્યક્તિ કોઈ પણ સ્વરૂપે થાય ત્યારે સ્ત્રીને વખોડવામાં આવે છે. ખુદ્દાર કવયિત્રી પરવીન શાકિર મૈં બચ ભી જાઉં તો તન્હાઈ માર ડાલેગી, મેરે કબીલે કા હર ફર્દ કત્લગાહ મેં હૈ! માનસિક કેદખાનામાં પૂરાયેલી પરવીન એટલે જ આગળ કહે છે, અક્સ -એ-ખુશ્બૂ હૂં બિખરને સે ન રોકે કોઈ, ઔર બિખર જાઉં તો મુઝ કો ના સમેટે સ્ત્રીઓ સામેના અમુક પડકાર લગભગ યથાવત છે.
    .તેમને લૉનમોવ કરતા યાદ આવે…’મૈં જૈસે કોઈ ઘાંસ હૂં, મૈં જરા સર ઊઠાને કે કાબિલ હોતી હૂં, તો વો કાટનેવાલી મશીન મખમલ બના લેને કે લિયે મુઝે ચપટા કર દેતી હૈ! આમાં સ્ત્રીની વ્યથા ઘાસ સ્વરૂપે પ્રગટ થઈ છે.પાછું કહેવામાં એમ આવે છે કે તને મખમલ બનાવવા માટે અમે કાપીએ છે!

    Liked by 1 person

પ્રતિભાવ

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s