Category Archives: ઉજાણી

ઉજાણી થઈ ગયા (ગઝલ, રાજ લખતરવી)

ઉજાણી થઈ ગયા (ગઝલ, રાજ લખતરવી)

રાખ ચોળી જે મસાણી થઈ ગયા,

એમના જીવન ઉજાણી થઈ ગયા.

એક એવી તો હકિકત કૈં બની,

લાખ શમણાં ધૂળધાણી થઈ ગયા.

જોઈને સૌંદર્ય મારી પ્યાસનું,

ઝાંઝવા પણ પાણી પાણી થઈ ગયા.

કિંમતી બેચાર રત્નો યાદના,

જિન્દગીભરની કમાણી થઈ ગયા.

જે કદી દિવસે મહેકી ના શક્યા,

ફૂલ એ સૌ રાતરાણી થઈ ગયા.

અવસરો હમણાં ગયેલા પ્રેમના,

જોતજોતામાં કહાણી થઈ ગયા.

‘રાજ’ મારા શબ્દને બસ બોલવા,

કેટલાંયે મૌન વાણી થઈ ગયા.

–રાજ લખતરવી

લખજો ગઝલ અને કરપ્ટ જીવન (ચેતન ફ્રેમવાલા)

લખજો ગઝલ

તાંણ્યાં છે જે તીર પર લખજો ગઝલ
પંખી કેરી ચીખ પર લખજો ગઝલ.

Continue reading લખજો ગઝલ અને કરપ્ટ જીવન (ચેતન ફ્રેમવાલા)

શીલત ગઢવીની કલમે

અમદાવાદ  સ્થિત બહેન શીતલ ગઢવી ગઝલ, માઈક્રોફીક્શન અને ટુંકી વાતાઓ લખે છે. એમની કૃતિઓ  ગુજરાત ગાર્ડિયન અને ગઝલ અરસ પરસમાં પ્રકાશિત થાય છે. આજે ઊજાણીમાં શીતલ બહેનની બે ગઝલ અને એક અનોખા  પ્રકારની  ટુંકી વાર્તા રજૂ કરી છે. (સંપાદક)

Continue reading શીલત ગઢવીની કલમે

દર્શના વ્યાસ “દર્શ” ની કલમેથી

દર્શના વ્યાસ “દર્શ” ઉપનામથી કાવ્યો, ગઝલ, ટુંકી વાર્તાઓ, માઇક્રોફીક્શન અને નવલકથા લખે છે. વર્તમાન પત્રો અને સામયિકોમાં એમની કોલમ પ્રગટ થાય છે. દૂરદર્શન તેમને સંસ્થાઓ દ્વારા આયોજીત કવિસંમેલનોમાં ભાગ લે છે. આજે અહીં એમની એક ટુંકી વાર્તા અને એક માઈક્રોફીક્શન રજૂ કર્યા છે. Continue reading દર્શના વ્યાસ “દર્શ” ની કલમેથી

ભરૂચના બે સર્જકો

(શ્રી કિરણ જોગીદાસે M.Com, PGDCS સુધીનો અભ્યાસ કરી, Art of living yoga ના શિક્ષક તરીકેની કારકીર્દી સ્વીકારી છે. ભરૂચના સાહિત્યપ્રેમીઓમાં એમનું નામ પણ સામીલ છે. એમની કેટલીક રચનાઓ electronic અને Print Media માં પ્રગટ થઈ ચૂકી છે. આજે આંગણાંમાં એમની બે કૃતિઓ મૂકતાં મને આનંદ થાય છે. – સંપાદક)

Continue reading ભરૂચના બે સર્જકો

તારા ગયા પછી-ગોરધનભાઈ વેગડ- (પરમ પાગલ)-અવલોકન (પી. કે. દાવડા)

તારા ગયા પછી

તારા ગયા પછી વૃંદાવનમાં વાંસળીના સૂર ખોવાયા

સઘળા અમ ચહેરા પરના નજારા નૂર ખોવાયા

Continue reading તારા ગયા પછી-ગોરધનભાઈ વેગડ- (પરમ પાગલ)-અવલોકન (પી. કે. દાવડા)

  કોને ખબર કેમ (અશ્વિન દેસાઈ)

(3 વાર્તા સંગ્રહ અમે ૭ નવલકથાના સર્જક, કુમાર ચંદ્રક વિજેતા, નાટ્ય કલાકાર, ઓસ્ટ્રેલિયા નિવાસી અશ્વિન દેસાઈએ એમની આ વાર્તા આંગણાંના મુલાકાતીઓ માટે મોકલી છે.)

Continue reading   કોને ખબર કેમ (અશ્વિન દેસાઈ)

લીલુડાં ખેતરો -રમેશ પટેલ (આકાશદીપ)  

લીલુડાં ખેતરો

(મારા જીવનનો  આ એક પ્રસંગ છે. ખેડા જીલ્લાના, મહુધા તાલુકાનું મહિસા ગામ મારું વતન . આઝાદીના ઉષા- કાળમાં દેશદાઝ ને વતન માટે કઈંક કરી છૂટવાના સંસ્કાર બીજ રોપાયેલા. વલ્લભ વિદ્યાનગરથી , બી.વી.એમ કોલેજમાંથી ઈલેક્ટ્રીકલ ઈજનેરની સ્નાતક પદવી બાદ, મારા વતન પ્રત્યેના અહોભાવની આ વા છે.)

કેમછો? આર.જે.પટેલ સાહેબ..નમસ્તે કહેતાં અમેરિકાથી આવેલ ઈજનેર મિત્ર રસિકે,ઑફિસમાં આવી સરપ્રાઈઝ આપ્યું.
રસિક ને હું ૧૯૭૧માં બીરલા વિશ્વકર્મા એન્જિનિયરીંગ,વિધ્યાનગરમાં સાથે ભણેલા.તે વધુ અભ્યાસાર્થે અમેરિકા ગયો
અને હું જીઇબૉર્ડમાં કપડવંજ સબડિવીઝનમાં ઈલેક્ટ્રીકલ ઈજનેર તરીકે નોકરીમાં જોડાયો.આજ સાત વર્ષે અમે ભેગા થયા
ને મુખપર ખુશી છવાઈ.
રસિક અભ્યાસબાદ અમેરિકા સારી જોબ સાથે સ્થાયી થયો હતો. તેની પ્રગતિ અને પરદેશની ઝાકમઝાળના
ફોટા જોઈ મને ખૂબ જ આનંદ થયો.તેણે મારી કામગિરીમાં દિલચસ્પી લઈ વાતોનો દોર સાંધ્યો.નાનકડા તાલુકા
સ્થળે, આજથી ત્રીસ પૂર્વે,ઓછા ભાડાની જગ્યાએ ઑફિસો લેવાતી,ગામને ગોદરે સબસ્ટેશન બંધાતા. બહારથી આવેલાના
મનમાં અનેક પ્રશ્નો ઉઠતા.
રસિકે હળવેથી પૂંછ્યું..રમેશ તું કોઈ સર્કલ કે હેડ ઑફિસે બદલી કરાવી લેતો તારે આફીલ્ડ વર્કનો રઝળપાટ ટળે.
ફેંમીલીને પણ ગમે.
મેં સસ્મિત જવાબ આપ્યો,ભાઈ મને તો આ સ્થળ મારા વતનની નજીક છે એટલે ખૂબજ અનુકૂળ છે.
આપણે તો ખેડૂત પુત્ર ઍટલે બાળપણથી જ આ ખેતરોની માયા છે,લોકોની સમસ્યાને જરુરિઆત સમજતાં
મને મારી લાયકાત અહીં વધુ ફળદાયી બનશે તેમ લાગે છે.મને તો લાગે છે કે મારા સદનસીબે મનગમતું
કામ મળ્યું છે.
રસિકની વાત સાચી હતી,આજથી ત્રીસ વરસ પહેલાં ગામડાઓમાં સુવિધાનો ખૂબ જ અભાવ હતો.
વીજળી ,રસ્તા ,ટેલિફોન ને દવાખાનાઓની પાયાની જરુરિયાતનો અભાવ વરતાતો હતો.લોકો તે માટે
અધીરા હતા. ધૂળિયા રસ્તામાં પગપાળા સર્વે કરી.વિદ્યુત લાઈનો ઉભી કરાવવી અને આખા ગામને
ખેતીવાડી સાથે જોડાણ આપવું એ  કપરી મહેનતનું કામ હતું.શહેરી જીવડાને ફાવે તેવું ન હતું.

આ સમયે સરકાર દ્વારા રુરલ ઈલેક્ટ્રીફીકેશન યોજનાઓ આવી અને મને કામ કરવાનો મોકો મળ્યો .
સવારથી  માંડી સાંજ સુધી કામ ચાલતું અને ગામ લોકોનો ઉત્સાહ જોઈ એક જોમ ચઢતું.મારા સાત
વર્ષના કાર્યકાળમાં તાલુકાની રોનક ફરીગઈ,ખેતરો હરિયાળાં થઈ લહેરાવા લાગ્યાં.

રસિકને હું નજીકના ગામે જોવા લઈ ગયો. ચાલ દોસ્ત, તને વંચીત લોકોની બેહાલી દૂર થયા
પછીનો આનંદ બતાવું.એક વિશાળ ખેતરમાં લીલોછમ પાક લહેરાતો હતો,ત્યાં કુવાને થાળે ઓરડી પાસે
અમે ઊભા રહ્યા.એક કાકા આવકારો આપતા દોડી આવ્યા,આવો સાહેબ કહી પાણી પાયું ને આપ મેળે જ બોલ્યા.
વૈશાખમાં ધીખતા આ ખેતરમાં આજે આ સાહેબના પ્રયાસોથી ખેતીવાડી વીજ જોડાણથી આ લીલોતરી ખીલી છે.
અમે ત્રણ પાક પકવતા થયા છીએ અમારું ઓશીયાળાપણું દૂર થયું છે.કાકા ગળગળા થઈ ગયા.મેં કહ્યું
ભાઈ અમેતો નોકરી કરવા આવીએ છીએ,મહેનતતો તમારી છે.પરસેવો તો ખેતરમાં તમે પાડો છો .
કાકા તુરતજ બોલી ઊઠ્યા..મેં તમને  સગી આંખે કાળઝાળ તાપમાં સર્વે કરતા ને પેન્ટમા બશેર ધૂળ ભરી, ઘરે
પાછા જતા જોયા છે,કોઈના ભલામાં રાજી થતો જીવ જોયો છે એટલે કહું છું.
મારી અને ખેડૂતની વાત સાંભળી રસિક ભાવુક થઈ ગયો.
રસિક મને ફીલ્ડ વર્કની મહેનત પછી, લીલાછમ ખેતરો ને તેના નાનામોટા માલિકોના ચહેરા પર જે
આનંદ  જોવા મળે છે ત્યારે મારી મહેનત અને જીંદગી વસંતથી મ્હેંકતી લાગે છે.ફરજ દરમ્યાન આવો
આનંદ જ સાચી જીંદગી છે.
રસિકને હું સાથે ઘેર પાછા ફર્યા, જમ્યાને રસિક કહે,દોસ્ત મને પણ એક રસ્તો તેં ચીંદ્યો આજે.
અહીંના ભણતરે હું સારું કમાયો છું,આપણી યુનિવર્સિટી માં તારા જેવા તજજ્ઞ ભણતા રહે તે માટે
આજીવન દાન આપતો રહીશ.
હું કાર્યપાલક તરીકે નિવૃત થયો પણ જ્યારે  જ્યારે અમેરિકાથી રસિકનો ફોન આવે ત્યારે તે
એ લીલુંડાં ખેતરની વાત કહેવાનું ભૂલતો નથી.

(અને હવે જૂવો આ વીજ એંજીનીઅર દ્વારા લખાયલી અનેક કવિતાઓ અને અનેક ગીતોમાંથી એક. ૧ લી મે ના દિવસે ગુજરાત રાજ્યની થયેલી રચનાને અનુલક્ષીને આ કાવ્ય લખાયું છે. -સંપાદક)

પહેલી મે નું ગાણું

સાત સૂરોનું ભાથું બાંધી ,  ગાશું એક જ ગાણું

પહેલી મે નું  ટાણું

લાખેણું નઝરાણું… લાખેણું નઝરાણું

ધન્ય! ગુર્જરી પ્યારી મૈયા

દીધાં સાગર હૈયાં

સ્નેહ સમર્પણ સાવજ ત્રાડે

રંગે જાત જ છૈયાં

હાક દીધી ઈન્દુચાચાએ

ગર્જ્યા  સાગર ગુર્જર

જોમ સીંચ્યા ઑગષ્ટ ક્રાન્તિએ

ગાજ્યા ઘોષ જ અંબર

દીપમાળાઓ ઝગમગ ઝગમગ

દે   દાદા   આશિષું

તીર્થભૂમિના   સ્પંદન    ઝીલી

ધન્ય! માતના શિશુ

લીલુડી  ભાતે  ખીલે  ખેતર

ઠારે આંખ જ માડી

શ્વેતક્રાન્તિની ગંગા વહેતી

સીંચે  શૈશવ વાડી

વીર વલ્લભ ને ગાંધી બાપુ

વિશ્વ  અખિલના તારા

મૂક  દાનવીર કરે  સંકલ્પ

ગુર્જર  ગૌરવ  ન્યારાં

પ્રેમ અહિંસા આદર હૈયે

દ્વારે સ્વાગત શાણાં

જ્યાં વસીએ તેના જ થઈએ

હૈયે  ગુર્જર  ગાણાં(૨)

બે ગઝલ

(આ ગઝલનો રસાસ્વાદ કરાવવાની જરૂરત હું જોતો નથી. ગઝલનો પ્રત્યેક શેર જીવનની સચ્ચાઈ, જીવનના કડવા અનુભવો, અને નાની નાની તૃપ્તિની વાત ખૂબ જ રસપૂર્વક કહે છે-સંપાદક)

 

दीवारों से मिल कर रोना अच्छा लगता है

 

दीवारों से मिलकर रोना अच्छा लगता है

हम भी पागल हो जायेंगे ऐसा लगता है

कितने दिनों के प्यासे होंगे यारों सोचो तो

शबनम का क़तरा भी जिन को दरिया लगता है

आँखों को भी ले डूबा ये दिल का पागल-पन

आते जाते जो मिलता है तुम सा लगता है

इस बस्ती में कौन हमारे आंसू पोंछेगा

जो मिलता है उसका दामन भीगा लगता है

दुनिया भर की यादें हम से मिलने आती हैं

शाम ढले इस सूने घर में मेला लगता है

किसको पत्थर मारूँ ‘क़ैसर’ कौन पराया है

शीश-महल में एक एक चेहरा अपना लगता है

-‘क़ैसर’-उल जाफ़री

 

(અને હવે વાંચો કવિયત્રી જયશ્રી વિનુ મરચંટની એક ગઝલ. આમાં પણ મને રસાસ્વાદ કરવવાની જરૂર નથી લાગતી. તમે પોતે જ એનો રસ માણો-સંપાદક)

આવે છે!

લઈ પથ્થરો હાથમાં લોકો ભલેને મારવા આવે છે!

જોવું છે કે ક્યારે ખુદ ખુદા મને ઉગારવા આવે છે!

દુઃખોની અવિરત વર્ષા અને પહાડ જેવી જિંદગી!

જોઈએ ક્યારે કૃષ્ણ આ ગોવર્ધન ધારવા આવે છે!

ખેલ છે અંતે તો ઉછીની આવરદાનો આ જગમાં

હો જો આયુષ્ય બાકી તો તરણુંય તારવા આવે છે!

ઓઢીને તડકો ઝાકળ પણ શાંતિથી પોઢી જાય છે!

રાત અને ચાંદની ઝાકળને શું રમાડવા આવે છે?

વિખરાયેલા કેશ લઈ ક્ષિતિજની પાર તાકતી રહી!

જોઈએ કોઈ છે જે આ ઝુલ્ફોને સંવારવા આવે છે!

 “ભગ્ન” માફી માગ તો ખુદા કરશે બધાય ગુનાહો માફ!

 કબરમાં તારી આ બોજો ક્યાં બીજા વેંઢારવા આવે છે!

  • જયશ્રી વિનુ મરચંટ