Category Archives: કવિતા/ગીત

આધુનિક કવિતા અને ગઝલના સર્જક ભાવેશ ભટ્ટ

(૧૯૭૫ માં અમદાવાદમાં જન્મેલા ભાવેશ ભટ્ટ આધુનિક કવિતા અને ગઝલ માટે સાહિત્યપ્રેમીઓમાં જાણીતા છે. માત્ર ૨૫ વર્ષની વયે જ એમણે સુંદર રચનાઓ આપવાની શરૂઆત કરી દીધેલી. ૨૦૦૯ માં એમનું પ્રથમ પુસ્તક “છે તો છે” અને ૨૦૧૪ માં એમનું બીજું પુસ્તક “ભીતરનો શંખનાદ” પ્રગટ થયા. ૨૦૧૪ માં એમને શયદા પુરસ્કાર એનાયત થયો હતો. Continue reading આધુનિક કવિતા અને ગઝલના સર્જક ભાવેશ ભટ્ટ

Advertisements

છાનું રે છપનું કંઈ થાય નહીં (અવિનાશ વ્યાસ)

(અવિનાશ વ્યાસનું આ મસ્તીભર્યું ગીત છે. નવોઢાને સપનામાં પણ સાસુ, અને નણંદથી છુપાવીને વાલમ સાથે ગોઠડી કરતાં બીક લાગે છે, કારણ કે સાસુએ તો ઝાંઝર પહેરાવી રાખ્યા છે (સીક્યુરીટી કોલરની જેમ) જેથી એ એની ઉપર નજર રાખી શકે. અવિનાશ વ્યાસે આવા મસ્તીભર્યા અનેક ગીતો આપ્યા છે.)

Continue reading છાનું રે છપનું કંઈ થાય નહીં (અવિનાશ વ્યાસ)

બે બાળકાવ્યો

(જ્યારે હું મારી લેખમાળા “અખિલ બ્રહ્માંડમાં” લખતો હતો ત્યારે મને પ્રાથમિક શાળામાં શીખેલી આ કવિતા ખૂબ આવેલી. કવિ શ્રી જયંતિલાલ આચાર્યે શું ભવ્ય કલ્પના કરી છે? “મંદિરમાં તું ક્યાં છુપાયો, શોધે બાળ અધીરા રે.” આમાં જે તું છે એ જ શું બ્રહ્મ છે? -સંપાદક)

મંદિર તારું વિશ્વ રૂપાળું

મંદિર તારું   વિશ્વ  રૂપાળું   સુંદર  સર્જનહારા રે

પલપલ   તારા  દર્શન  થાયે   દેખે  દેખણહારા રે Continue reading બે બાળકાવ્યો

સાહ્યબો મારો ગુલાબનો છોડ (રસકવિ રઘુનાથ બ્રહ્મભટ્ટ)

(‘હંસાકુમારી’ નાટકના આ ગીતના રચયિતા હતા રસકવિ રઘુનાથ બ્રહ્મભટ્ટ. મોહન જુનિયરના સંગીત નિર્દેશનમાં મીનાક્ષી અને ભોગીલાલ નામનાં કલાકારોએ પહેલી વાર આ ગીત ગાયું ત્યારે ગીતને અગિયાર વાર વન્સમોર મળ્યા હતા. તમે માનશો? નાટકમાં આ ગીત ચાલીસ-પચાસ મિનિટ સુધી ગવાતું. આ ગીત કયા સંજોગોમાં બન્યું એ વિશે વિનયકાન્ત દ્વિવેદી સંપાદિત ‘મીઠા ઉજાગરા’ પુસ્તકમાં સરસ આલેખન કરવામાં આવ્યું છે. ‘હંસાકુમારી’ નાટકના મેનેજર રસકવિને ત્યાં પહોંચ્યા અને કહ્યું કે કંપનીની સ્થિતિ ડામાડોળ છે. નાટક ભજવવું છે પણ સફળતાનો મદાર તમારાં ગીતો પર છે. રસકવિ એ વખતે બીમાર હતા. ૧૦૩ ડિગ્રી તાવ હતો તો ય કલમ હાથમાં લીધી અને પ્રણયના ફાગ ખેલતાં યુગલ માટે હૈયાનો નેહ નિતારતી ઊર્મિઓને વાચા આપી, અને એક સર્વાધિક લોકપ્રિય ગીતનો જન્મ થયો; “સાહ્યબો મારો ગુલાબનો છોડ!” મોહન જુનિયરે આ ગીતને સુંદર સુરાવલિમાં ઢાળ્યું અને પ્રથમ પ્રયોગમાં જ આ ગીતને એકધારા અગિયાર વન્સમોર મળ્યા હતા.)

સાહ્યબો મારો ગુલાબનો છોડ,
વેલી હું તો લવંગની.
ઊડશું જીવનમાં જોડાજોડ,
પાંખો જેવી પતંગની. Continue reading સાહ્યબો મારો ગુલાબનો છોડ (રસકવિ રઘુનાથ બ્રહ્મભટ્ટ)

હું ગુલામ? (ઉમાશંકર જોષી)

 

(ઉમાશંકર જોષીનું આ એક ખૂબ જ જાણીતું કાવ્ય છે. એની છેલ્લી બે પંક્તિઓનો જવાબ હજી સુધી કોઈએ આપ્યો નથી – સંપાદક)

હું ગુલામ ?
સૃષ્ટિ–બાગનું અતૂલ ફૂલ માનવી ગુલામ ?
સ્વચ્છંદ પંખી ઊડતાં,
સ્વતંત્ર પુષ્પ ખીલતાં
હલાવતાં સુડાળ ઝાડ, ના કહેતું કોઈ ના Continue reading હું ગુલામ? (ઉમાશંકર જોષી)

બજાર વચ્ચે બજાણીયો (અવિનાશ વ્યાસ)

(અવિનાશ વ્યાસે સેંકડો ગીતોમાં મનુષ્યજીવનના સ્પંદનો જીલ્યા છે. તાજેતરમાં પરણીને સાસરે આવેલી યુવતીના જીવનમાં અચાનક આવતા ફેરફારોને ખૂબ જ સંવેદશીલતાથી આ ગીતમાં દર્શાવ્યા છે. જે ક્રીયા પિયરમાં સહેજ રીતે કરી શકાય, એ જ ક્રીયા સાસરિયામાં મર્યાદા ભંગ ગણાય એ વાત એમણે ખૂબ જ ૠજુતાથી રજૂ કરી છે. –સંપાદક)

Continue reading બજાર વચ્ચે બજાણીયો (અવિનાશ વ્યાસ)

ખાંગા થઈને તુટી પડેલાં મેઘને બે શબ્દો….(કૃષ્ણ દવે)

આ રીતે વહાલ કંઈ કરાય ?

ઊભરાયું હોય હેત

ટપલીક બે મારીએ

પણ સીધો કાંઈ ધુંબો મરાય? Continue reading ખાંગા થઈને તુટી પડેલાં મેઘને બે શબ્દો….(કૃષ્ણ દવે)

ઘણ રે બોલે ને એરણ સાંભળે હો જી (ઝવેરચંદ મેઘાણી)

(ઝવેરચંદ મેઘાણીની મારી અતિપ્રિય રચના-સંપાદક)

ઘણ રે બોલે ને એરણ સાંભળે હો જી,

બંધુડો બોલે ને બેનડ સાંભળે હો જી

એ  જી  સાંભળે  વેદનાની વાત,

વેણે  રે  વેણે હો  સત ફૂલડાં ઝરે હો જી Continue reading ઘણ રે બોલે ને એરણ સાંભળે હો જી (ઝવેરચંદ મેઘાણી)

ઉગાડે એમ કદી ઉગવાનું નહીં (કૄષ્ણ દવે)

ઉગાડે એમ કદી ઉગવાનું નહીં

આપણે તો આવળ ને બાવળની જાત ઉગવાનું હોય ત્યારે પૂછવાનું નહીં Continue reading ઉગાડે એમ કદી ઉગવાનું નહીં (કૄષ્ણ દવે)

સાપેક્ષતાવાદનો સાર (Relativity in Brief) – માવજીભાઈ મુંબઈવાલા

(આઇનસ્ટાઈને ૧૯૦૫ માં Special Theory of Relativity અને ૧૯૧૫ માં General Theory of Relativity જેવા બે ઝટીલ સિધ્ધાન્તો આપેલા. કલાકોના કલાકો સુધી મેં એ બન્નેનો અભ્યાસ કરી, મને જે સમજાયું એ ગુજરાતીમાં ૧૩ લેખ દ્વારા રજૂ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો. મારા મિત્ર માવજીભાઈ મુંબઈવાલાએ તો થોડા વરસ પહેલા એક નાની કવિતા દ્વારા બહુ જ સરળતાથી આ સમજાવી દીધેલું. બે દિવસ અગાઉ અચાનક મને એ કવિતા જોવા મળી. હું દંગ થઈ ગયો. આઈનસ્ટાઈના બન્ને સિધ્ધાન્તો એમણે સહજ રીતે સંપૂર્ણપણે સમજાવી દીધા છે. કદાચ મારા ૧૩ લેખ દ્વારા જે લોકો આ સિધ્ધાન્તો ન સમજી શક્યા હોય, તે લોકો આ કવિતા વાંચીને સમજી જશે. – પી. કે. દાવડા) Continue reading સાપેક્ષતાવાદનો સાર (Relativity in Brief) – માવજીભાઈ મુંબઈવાલા