Category Archives: ગુલાબદાસ બ્રોકર

આપણી વાર્તાનો વૈભવ – “લતા શું બોલે?” -ગુલાબદાસ બ્રોકર

ગુલાબદાસ બ્રોકર

(પરિચયઃ આજે હું ૫૦ વર્ષો જૂના, મારા પત્રોનો ખજાનો ખોલીને બેઠી અને મારા હાથમાં, ૧૯૭૯, ઓક્ટોબરની ૨૮મીએ, મારા પત્રના જવાબમાં ટૂંકી વાર્તા લખવામાં મને માર્ગદર્શન આપનારા મારા ગુરુ, આદરણીય, સ્વ. શ્રી ગુલાબદાસભાઈ બ્રોકરનો લખેલો પત્ર આવ્યો. એ સાથે કેટલાયે સ્મરણો તાજાં થઈ આવ્યાં!. એમણે મારા પત્રોના જવાબો હંમેશ જ આપ્યા હતા. અનેક વખત હું એમની સાથે અહીં મેં વાંચેલી કૃતિઓની ચર્ચા આ પત્રોમાં કરતી અને ખૂબ જ સ્નેહથી તેઓ મને વાંચનક્રિયામાં પ્રોત્સાહિત કરતા રહેતા. સૌમ્ય અને પ્રભાવશાળી એમનું વ્યક્તિત્વ પણ આવકાર આપતું સ્મિત એમના મુખ પર સદાયે રહેતું. મારી પાસે એમના લગભગ ચાલીસેક પત્રો હજુયે વિનુએ બનાવેલી ફાઈલમાં અકબંધ પડ્યા છે.
“એમની ‘લતા શું બોલે ?’ આ વાર્તાના વિષય અને રીતિએ ગુજ્જરાતી સાહિત્યમાં અનોખી ભાત પાડી તેથી એમની પ્રતિષ્ઠા થઈ. ‘લતા અને બીજી વાતો’ (૧૯૩૮), ‘વસુંધરા અને બીજી વાતો’ (૧૯૪૧), ‘ઊભી વાટે’ (૧૯૪૪), ‘સૂર્યા’ (૧૯૫૦), ‘માણસનાં મન’ (૧૯૬૨), ‘બ્રોકરની શ્રેષ્ઠ વાર્તાઓ’ (૧૯૫૭), ‘ભીતરનાં જીવન’ (૧૯૬૭) અને ‘પ્રેમ પદારથ’ (૧૯૭૪) એમના વાર્તાસંગ્રહો છે. એમની ‘ગુલામદીન ગાડીવાળો’, ‘નીલીનું ભૂત’, ‘સુરભિ’, ‘બા’, ‘પ્રેમ પદારથ’ વગેરે વાર્તાઓ શ્રેષ્ઠ કલાત્મક અભિવ્યક્તિ તેમ જ જીવનકાર્યને લીધે નોંધપાત્ર બની છે. માણસોની ભાવસૃષ્ટિ અને મનોમંથનને ખૂબ જ સલુકાઈથી અને સહજ રીતે રજુ કરવાની એમનામાં અદભૂત સૂઝ હતી પન એમાં ક્યારેય વિદ્વતતાનો ભાર વર્તાય નહીં. એમની વાર્તાના સંવાદો વાચકોને જકડી રાખે અને હ્રદય સોંસરવા ઉતરી જાય એવા છે. આજે પણ એમના જેવા વાર્તાના સંવાદો ભાગ્યે જ જોવા મળે છે. વિષય વૈવિધ્યનું ફલક પણ વિશાળ. એમણે નાટકો, એકાંકીઓ, કાવ્યો, પ્રવાસવર્ણનો, વિવેચનો અને અનુવાદો પણ સર્જ્યા છે. અહીં એમની બહુચર્ચિત અને એ સમય માટે “બોલ્ડ” કહેવાય એવી વાર્તા, “લતા શું બોલે“ મૂકતાં આનંદ અનુભવું છું. એમના ઋણનો અહીં એમને અશ્રુભરી અંજલિ આપીને સ્વીકાર કરું છું.) 

લતા શું બોલે ~ ગુલાબદાસ બ્રોકર

સુરેશ અને નિરંજન બાળપણથી જ મિત્રો હતા. બંને સાથે જ રમ્યા હતા. અને સાથે જ ભણ્યા હતા. કૉલેજમાંથી પણ બંને સાથે પસાર થયા હતા. છતાં એટલાં બધાં વર્ષોનાં સતત પરિચયે પણ તેમની મૈત્રીમાં અવજ્ઞા પેદા નહોતી કરી. બંનેને અનેક સંબંધો બંધાયા હતા, જુદા જુદા વિષયોના રસને લઈને બંને જુદાં જુદાં મંડળોમાં પણ ભળ્યા હતા, પરંતુ તેમનો એકબીજાનો પ્રેમ જરા પણ ઓછો નહોતો થયો.

Continue reading આપણી વાર્તાનો વૈભવ – “લતા શું બોલે?” -ગુલાબદાસ બ્રોકર