Category Archives: મને હજી યાદ છે.

મને હજી યાદ છે-૬૯ (બાબુ સુથાર)

ફરી એક વાર ગ્રીનકાર્ડની લ્હાયમાં

હેતુનાં બે સેમેસ્ટર પૂરાં થઈ ગયાં હતાં. કમનસીબે, બીજા સેમેસ્ટરમાં એક કે બે કોર્સિસમાં એ જોઈએ એટલો સફળ થયો ન હતો. કારણો સમજી શકાય એમ હતાં. પહેલું સેમેસ્ટર દરેક વિદ્યાર્થીઓ માટે એક મોટો પડકાર હોય છે. એક બાજુ હાઈસ્કુલનું શિક્ષણ, બીજી બાજુ કૉલેજનું. બેની વચ્ચે વિશાળ અવકાશ. જો કે, કેટલીક અમેરિકન હાઈસ્કુલો આ અવકાશ ઓછામાં ઓછો કરવાનો પ્રયાસ કરતી હોય છે ખરી, પણ કેટલીક હાઈસ્કુલોમાં એ કામ એક પ્રકારની વિધિ બની રહેતી હોય છે. હેતુની હાઈસ્કુલ પણ એવી જ હતી. બીજા સેમેસ્ટરમાં એને ઘરની આગ અને ગ્રીન કાર્ડની સમસ્યાઓ નડી ગઈ. એ પણ સમજી શકાય એમ હતું. સતત અસ્થિરતા માણસને સ્થિર બનીને કશું જ કામ ન કરવા દે. એટલે અમે એના ભાવિ વિશે પણ નવેસરથી વિચારવાનું શરૂ કર્યું. મને થયું કે જો એને કૉમ્પ્યુટર વિજ્ઞાનમાંથી Information Scienceમાં મૂકવામાં આવે તો કદાચ એના પરનો બોજો થોડો હળવો થઈ જાય. એટલું જ નહીં, હવે ઇન્ટરનેટની ઝડપ પણ ખૂબ વધી ગઈ હતી. એને કારણે outsourcing લગભગ એક કુદરતી પરિસ્થિતિ બની ગઈ હતી. એ સંજોગોમાં એ કૉમ્પ્યુટર વિજ્ઞાન ભણે તો પણ એણે નોકરી મેળવવા ઘણો સંઘર્ષ કરવો પડે. વળી મારો દીકરો મારી જેમ જ મહત્વાકાંક્ષી ન હતો. સ્પર્ધા એના સ્વભાવમાં જ ન હતી અને હજી પણ નથી. મને એના પર ગર્વ છે. એને સંગીતનો શોખ હતો. મેં એ વિશે અગાઉ નોંધ્યું છે. એ પણ પાશ્ચાત્ય સંગીતમાં. એ ભણતાં ભણતાં સંગીત પણ શીખતો. મોટા ભાગનું પોતાની જાતે. એ સંગીત લખતો. એ પ્રમાણે ગિટાર વગાડતો. ક્યારેક મને સંભળાવતો ત્યારે કઈ નોટ પર એણે કયા પ્રકારની છૂટ લીધી છે અને એમાં એણે કયા પ્રકારનો પ્રયોગ કર્યો છે એની વાત એ કરતો. મને એમાં કંઈ સમજાતું નહીં. પણ હું એક બાપ હોવાને નાતે એને ગંભીરતાથી સાંભળતો અને ક્યારેક મારું ગણિત અને ભાષાશાસ્ત્રનું જ્ઞાન વાપરીને એને કેટલાક પાયાના પ્રશ્નો પણ પૂછી નાખતો. મને ઘણી વાર થતું કે જો હું અમેરિકન નાગરિક બની ગયો હોત તો લોન લઈને પણ દીકરાને સંગીતની જ કોઈક કૉલેજમાં મૂકત. મારા કુટુમ્બમાં આમ તો સંગીત સાથે કોઈને પણ ના’વાધોવાનો સંબંધ નથી. મારી બાના દાદા હાર્મોનિયમ રીપેર કરતા એવું મેં બા પાસેથી સાંભળેલું. પણ, હેતુનો સંગીતરસ મને તો એક અકસ્માત જ લાગતો હતો. પછી અમે સાથે બેસીને એના ભાવિ વિશે ચર્ચા કરી. મેં એને કહ્યું કે તેં જેટલા કોર્સિસ લીધા છે એમાંના મોટા ભાગના Information Scienceમાં સ્વીકારવામાં આવશે. એ સંજોગોમાં તારે ઓછો માનસિક સંતાપ આપે એવા જ ક્ષેત્રમાં ભણવું જોઈએ. હું, કોણ જાણે કેમ, માનસિક સંતાપ સાથે જ્ઞાનપ્રાપ્તિની તરફેણમાં ન હતો. હું નહોતો ઇચ્છતો કે જેટલું અને જેવું મેં સહન કર્યું છે એટલું અને એવું મારો દીકરો પણ સહન કરે.

Continue reading મને હજી યાદ છે-૬૯ (બાબુ સુથાર)

Advertisements

મને હજી યાદ છે-૬૮ (બાબુ સુથાર)

ઈન્દ્રભાઈ સાથેના સંબંધો

ઇન્દ્રભાઈ અને એમના કુટુંબ સાથેના અમારા સંબંધો અમારા જીવનનું એક મહત્ત્વનું પ્રકરણ છે એમ કહેવામાં હું જરા પણ અતિશયોક્તિ કરતો નથી. મેં આગલા પ્રકરણમાં લખ્યું છે એમ ઇન્દ્રભાઈ રોજ સવારે નવ કે સાડા નવે ફોન કરતા. જો હું ન હોઉં તો સંદેશો છોડતા ને મારે સમયસર એમને વળતો જવાબ આપવો પડતો. જો ન આપું તો એ ખીજાતા પણ ખરા. અમેરિકામાં કદાચ એ એકલા જ એવા વડીલ હતા જે મારા પર ખીજાતા અને મારે એમને ખૂબ વિવેકમાં જવાબ આપવો પડતો. એ કેવળ ‘સન્ધિ’ની જ વાત ન હતા કરતા. બીજી પણ વાતો કરતા. એમાં મોટા ભાગની વાતોમાં મારા અને એમના કુટુમ્બની વાતોનો પણ સમાવેશ થતો. જ્યારે રેખાએ ઘર લેવાની વાત કરી ત્યારે મેં અગાઉ નોંધ્યું છે એમ હું ઢચુપચું હતો. આખરે મેં ઇન્દ્રભાઈને પૂછેલું કે મારે શું કરવું જોઈએ? એમણે કહેલું કે જો ગ્રીન કાર્ડ મળશે તો આ એક મૂડી રોકાણ બની જશે. નહીં મળે ત્યારની વાત ત્યારે. એમ કહીને એમણે રેખાનો પક્ષ ખેંચેલો.

Continue reading મને હજી યાદ છે-૬૮ (બાબુ સુથાર)

મને હજી યાદ છે-૬૭ (બાબુ સુથાર)

‘સન્ધિ’ ઇન્દ્રભાઈ અને અમે બધાં

મેં આગળ ઉલ્લેખ કર્યો છે એમ હું ભણતો હતો એ દિવસો દરમિયાન હું બહુ સામાજિક માણસ ન હતો. મને એવા માણસ બનવાનું પરવડે એમ પણ ન હતું. જો કે, હું ક્યારેક સ્થાનિક સાહિત્યિક કાર્યક્રમોમાં જતો. એ પણ કોઈક લાવવા લઈ જવાની વ્યવસ્થા કરે તો. એ જ રીતે, ત્યારે મેં  ગુજરાતી લિટરરી એકેડમી ઓફ નોર્થ અમેરિકાના (હવે પછી ‘એકેડેમી’) બેત્રણ કાર્યક્રમોમાં પણ હાજરી આપી હશે. હું એક અતડો જીવ. આમ બહુ બહાદુર લાગું પણ કોઈક સામાજિક કે સાહિત્યિક મેળાવડામાં જવાનું આવે તો હું બેસવા માટે ખૂણો શોધું. મને ઓછામાં ઓછા માણસો મળવા આવે એવી વ્યવસ્થા હું જાતે જ કરી લઉં. અકાદમીના કાર્યક્રમોમાં પણ હું એવું જ વર્તન કરતો. ઘણી વાર તો રામભાઈ (ગઢવી) મને બીજા સાહિત્યકારો સાથે કે અગ્રણીઓ સાથે પરિચય કરાવતા. જ્યારે પણ કોઈ મારો પરિચય આપે ત્યારે મને બે કે ત્રણ વાક્યનો પરિચય પણ મહાકાવ્ય જેટલો લાંબો લાગતો. મને થતું: ક્યારે પુરો થશે. આ અકાદમીના કાર્યક્રમોમાં હું જેટલા સાહિત્યરસિકોને મળ્યો એમાં બે વડિલોનાં નામ મોખરે છે. એક તે મહેન્દ્ર મહેતા. હવે તો એ હૈયાત નથી. એમના વિશે હું જ્યારે મારાં કૅલિફોર્નિયાનાં વરસો વિશે લખીશ ત્યારે વિગતે લખીશ. અને બીજા તે ઇન્દ્ર શાહ. ઈસ્ટ લેઈક, ઓહાયોના.

Continue reading મને હજી યાદ છે-૬૭ (બાબુ સુથાર)

મને હજી યાદ છે-૬૬ (બાબુ સુથાર)-ઇમિગ્રેશનની આંટીઘૂંટી

ઇમિગ્રેશનની આંટીઘૂંટી

ગ્રીન કાર્ડની અરજીના અસ્વીકારની વાત મેં દસેક દિવસ દબાવી રાખી. એ દરમિયાન હું મારા વકીલને પણ મળી આવ્યો. વકીલને પણ આશ્ચર્ય થયું. એના કહેવા પ્રમાણે મારો કેસ બોર્ડર લાઈન પર પણ ન હતો. મને ગ્રીન કાર્ડ મળવાની પૂરેપૂરી શક્યતાઓ હતી. પણ ઇમિગ્રેશન વિભાગે કહ્યું કે હું ‘સ્કોલર’ છું એવું પૂરવાર કરવામાં નિષ્ફળ ગયો છું. વકીલે મને કહ્યું કે આપણે આ ચુકાદાની સામે અપીલ કરીએ. પણ તમે ‘સ્કોલર’ હોવાના વધારાના પૂરાવા લઈ આવો.

Continue reading મને હજી યાદ છે-૬૬ (બાબુ સુથાર)-ઇમિગ્રેશનની આંટીઘૂંટી

મને હજી યાદ છે-૬૫ (બાબુ સુથાર)-આગ

હું અને રેખા ઘેર પહોંચ્યાં. જોઈએ છીએ તો ગલીમાં ફાયરબ્રિગેડની બે તોતિંગ ટ્રકો, એક એમ્બ્યુલન્સ અને બે કે ત્રણ પોલીસ વાન. ગલીના લોકો પણ ત્યાં આવી ગયેલા હતા. હેતુ એના લેપટૉપ સાથે બહાર ઊભો હતો. રેખા એ દૃશ્ય જોતાં જ રડવા લાગી. ગલીમાં વસતી એકબે સ્ત્રીઓ એને આશ્વાસન આપવા લાગી. હું બહારથી શાન્ત હતો. અંદરથી તદ્દન વેરવિખેર. ભેળાઈ ગયેલા ખેતર જેવો. હેતુને શું થઈ રહ્યું છે એ સમજાતું જ ન હતું. એને એક વાતની શાન્તિ હતી. પપ્પા બેઠા છે ને. બધું કરી લેશે. અમે હેતુને જરા વધારે પડતું રક્ષણ આપેલું. એ એકનું એક સંતાન. એટલે આવું થાય જ.

Continue reading મને હજી યાદ છે-૬૫ (બાબુ સુથાર)-આગ

મને હજી યાદ છે-૬૪ (બાબુ સુથાર)-આપત્તિઓનો આરંભ

આપત્તિઓનો આરંભ

આખરે અમે અમારા ઘરમાં રહેવા આવ્યાં. મને એનો કોઈ હરખ ન હતો. રેખાને હતો. હું તો ભારતથી જ થાકીને અહીં આવેલો. પછી અહીં આવીને વધારે થાક્યો હતો. પાછો યોગાનુયોગ પણ કેવો! જે મહિને મારા વડોદરાના ઘરની લોન પૂરી થતી હતી, એના બીજા જ મહિનેથી મારા અમેરિકાના ઘરની લોન શરૂ થતી હતી.

Continue reading મને હજી યાદ છે-૬૪ (બાબુ સુથાર)-આપત્તિઓનો આરંભ

મને હજી યાદ છે-૬૩ (બાબુ સુથાર)-મારા સામાજિક માણસ બનવાના પ્રયોગો:3-અમે ઘર ખરીદ્યું

મારા સામાજિક માણસ બનવાના પ્રયોગો: ૩

અમે ઘર ખરીદ્યું

હવે મારે સામાજિક માણસ બનવા માટે ઘર ખરીદવાનું હતું. રેખા લગભગ રોજ કહ્યા કરતી: હવે આપણી પાસે એચ-૧ વિઝા છે. આપણે આપણું ઘર લેવું જોઈએ. હું એની સાથે સંમત ન હતો. મને એમ હતું કે ગ્રીન કાર્ડ આવે પછી જ ઘર ખરીદવું જોઈએ. રેખાને આત્મવિશ્વાસ હતો કે ગ્રીનકાર્ડ આવશે જ. જે લોકો ઇમિગ્રેશન વિશે થોડું ઘણું પણ જાણતા હતા એ લોકો મને કહેતા: યુનિવર્સિટી ઓફ પેન્સિલવેનિયા જેવી યુનિવર્સિટીમાંથી તમે પીએચ.ડી. કર્યું છે એટલે તમને ગ્રીન કાર્ડ ન આપે એવું બને જ નહીં. અમેરિકાએ તમને ભણાવવામાં મૂડીરોકાણ કરેલું છે. તમને એમ થોડા જવા દે.

Continue reading મને હજી યાદ છે-૬૩ (બાબુ સુથાર)-મારા સામાજિક માણસ બનવાના પ્રયોગો:3-અમે ઘર ખરીદ્યું

મને હજી યાદ છે-૬૨ (બાબુ સુથાર)-મારા સામાજિક માણસ બનવાના પ્રયોગો:૨-અમે કાર લીધી

મારા સામાજિક માણસ બનવાના પ્રયોગો:૨

અમે કાર લીધી

સામાજિક પ્રાણી બનવાના એક ભાગ રૂપે હવે મારે ડ્રાઇવિંગ શીખવાનું હતું અને એક કાર પણ લેવાની હતી. રેખા મને રોજેરોજ એ માટે દબાણ કરતી હતી અને હું રોજેરોજ એ દબાણને સહન કરી લેતો હતો. કોણ જાણે કેમ મને હજી પણ એમ હતું કે કોઈક ચમત્કાર થશે. હું ભારત પાછો જઈશ. ત્યાં જઈને વધારે નહીં તો બીજા બેચાર વિદ્યાર્થીઓ ઊભા કરીશ. પણ, હું રેખાને એમ કહી શકતો ન હતો. આખરે એક દિવસે મેં એને રાજી રાખવા, અથવા તો એમ કહો કે ઘરમાં શાન્તિ જાળવવાના એક ભાગ રૂપે ડ્રાઇવિંગ માટેની લેખિત પરીક્ષા લીધી. એ માટે એક પુસ્તક આવે છે. મેં એ પુસ્તક નવલકથાની જેમ વાંચી લીધેલું. ખૂબ જ અપ્રમાણિક બનીને. સાચું કહું તો મારે ડ્રાઇવિંગની પરીક્ષામાં પાસ ન’તું થવું. જેથી કાર ન લેવાનું મારી પાસે સજ્જડ બહાનું રહે. આખરે મારી ઇચ્છા ભગવાને પૂરી કરી. હું નાપાસ થયો. મેં રેખાને કહ્યું કે હવે હું એક મહિના પછી ફરી પ્રયત્ન કરીશ. મને એમ કે હવે એક મહિનો ઘરમાં શાન્તિ રહેશે. પણ, ના. એવું ન બન્યું. હું માનું છું કે પતિપત્ની વચ્ચેના લગભગ નેવું ટકા સંબંધો દામ્પત્યજીવનના રાજકારણ પર ટકી રહેતા હોય છે. રેખા લગભગ રોજેરોજ મને પૂછતી: આજે કેટલા કલાક ડ્રાઇવિંગના લેખિત ટેસ્ટ માટે તૈયારી કરી? એક તબક્કે મને લાગ્યું કે હવે મારી પાસે કોઈજ વિકલ્પ નથી ત્યારે હું એ પુસ્તક લઈને બેસી ગયોને બે કે ત્રણ દિવસમાં જ મેં એનો બરાબર અભ્યાસ કરી લીધો. આ વખતે પ્રમાણિક બનીને. પછી હું પરીક્ષા આપવા ગયો. પાસ થઈ ગયો. આ વખતે ઈશ્વરની કૃપાને બદલે મારે રેખાની કૃપા એમ કહેવું પડશે.

Continue reading મને હજી યાદ છે-૬૨ (બાબુ સુથાર)-મારા સામાજિક માણસ બનવાના પ્રયોગો:૨-અમે કાર લીધી

મને હજી યાદ છે-૬૧ (બાબુ સુથાર)-મારા સામાજિક માણસ બનવાના પ્રયોગો:

મારા સામાજિક માણસ બનવાના પ્રયોગો: (સુચી વ્યાસ ઍન્ડ ફૅમિલી વાયા મધુ રાય)

 

ભણતો હતો ત્યારે મારી પાસે સામાજિક સંબંધો રાખવાનો સમય ન હતો. રેખા પણ એટલી બધી કામમાં રહેતી હતી કે એની પાસે પણ સામાજિક સંબંધો રાખવાનો સમય ન હતો. હેતુ પહેલેથી જ એકલમૂડિયો હતો. એને શાળાના મિત્રોને બાદ કરતાં બીજા કોઈ મિત્રો ન હતા. એ પણ મારી જેમ નિશાળેથી ઘેર આવી કાં તો હોમવર્ક કરતો કાં તો વાંચવા બેસી જતો. એ ત્યારે પુષ્કળ વાંચતો હતો.

Continue reading મને હજી યાદ છે-૬૧ (બાબુ સુથાર)-મારા સામાજિક માણસ બનવાના પ્રયોગો:

મને હજી યાદ છે-૬૦ (બાબુ સુથાર)-સદાકાળ વિદ્યાર્થી બની રહેવાની મથામણ

સદાકાળ વિદ્યાર્થી બની રહેવાની મથામણ

અમેરિકામાં પીએચ.ડી. કર્યા પછી મોટે ભાગે વિદ્યાર્થીઓ આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસરની નોકરી મેળવતા હોય છે. પણ મારા માટે એ શક્ય ન બન્યું. એ માટે ઘણાં બધાં કારણો જવાબદાર છે. સૌથી પહેલું કારણ દક્ષિણ એશિયાના અભ્યાસમાં આવેલાં પરિવર્તનો. જ્યારે હું એક વિદ્યાર્થી તરીકે અમેરિકા આવ્યો ત્યારે અમેરિકાના લગભગ બધા જ દક્ષિણ એશિયા વિભાગમાં દક્ષિણ એશિયાના ભાષાશાસ્ત્રના બે કે ત્રણ નિષ્ણાતો હતા. મારા વિભાગમાં જ એવા ત્રણ નિષ્ણાતો હતા. મને એમ હતું કે હું જ્યારે પીએચ.ડી. પૂરું કરીશ ત્યારે આ બધા પ્રોફેસરોમાંથી કોઈક નિવૃત્ત થઈ જશે અને મને એની જગ્યાએ આસિસ્ટન્ટ પ્રોફેસરની નોકરી મળી જશે. પણ, એવું ન બન્યું.

Continue reading મને હજી યાદ છે-૬૦ (બાબુ સુથાર)-સદાકાળ વિદ્યાર્થી બની રહેવાની મથામણ