વિપદ પડે નવ વલખીયે…(મનિષા પંડયા)

વિપદ પડે નવ વલખીયે

આજથી પીસ્તાળીસ વર્ષ પહેલા એક ગાંધીવાદી શિક્ષક દમ્પતિએ ગુજરાતના અમરેલી જીલ્લાના તરવડા ગામમાં એક શિક્ષણ યજ્ઞ શરૂ કર્યો. તરવડાના દૂરસ્થ આશ્રમમાં કોઈ શિક્ષક પોતાની મરજીથી જવા તૈયાર થતાહતા, એવા સમયે દંપતીએ સ્વેચ્છાએ કામ માથે ઉપાડી લીધું. શિક્ષકે પોતે તો લોકભારતીમાંથી શિક્ષણ ગ્રહણ કરેલું, અને લોભારતીના ગાંધીવાદી રંગમાં પૂરેપુરા રંગાયલા હતા, પણ એમના ધર્મપત્નીએ પણ રાજીખુશીથી એમાં સાથ સહકાર આપવાનું નક્કી કર્યું.

સેવાના ભેખધારી પતિપત્નીએ ઘરે ઘરે ફરીને લોકોને બાળકોને શાળામાં મોક્લવા સમજાવ્યા. એમની મહેનત અને નિષ્ઠાથી અભિયાન સફળ થવા લાગ્યું, અને વર્ષો પછી લોકો પ્રયોગનું ઉદાહરણ આપવા લાગ્યા.

નાના ગામના લાંબા વસવાટ દરમ્યાન એમને ત્યાં ચોથી દીકરીનો જન્મ થયો. ત્રણ દીકરીઓના જન્મ પછી સગાંસંબધી દીકરાની આશા રાખતા હતા. દીકરીના જન્મથી આનંદ તો દૂરની વાત છે, પણ કુટુંબીઓમાં અને અડોસીપડોસીમાં નિરાશાનું વાતાવરણ ફેલાઈ ગયું. અરેરે, ચોથી દીકરી? અને જાણે નિરાશા ઓછી હોય તેમ નવ માસની નાની દીકરીને પોલિયોએ ઝડપી લીધી. જમણી બાજુના અંગો કામ કરતા બંધ થઈ ગયા. લોકો આને અપશુકન માનીને તો પેટે પથરો પડ્યો એવા શબ્દો ઉચ્ચારતા થઈ ગયા.

આસપાસના લોકોને હમદર્દી થતી, દીકરી અને પણ અપંગ? માબાપને ભવિષ્યમાં કેવી કેવી યાતનાઓનો સામનો કરવો પડશે? છોકરી તો ક્યારેય ચાલી નહીં શકે. નાની હશે ત્યારે તો કદાચ તેડી તેડીને ફરશે, પણ મોટી થશે ત્યારે શું કરશે?

સમય આજના જેવી મેડિકલ સગવડો હતી, અને તેમાં તો નાનું ગામડું. પણ ગાંધીવાદને સંપૂર્ણ રીતે પચાવી ચૂકેલા માબાપે નક્કી કર્યું, હા મુશ્કેલી છે, પણ એનો બહાદુરી પૂર્વક સામનો કરવાથી જરૂર કંઈ રસ્તો નીકળશે. એમણે કમર કસી, અને દિકરીનો ઈલાજએક વાતને જીવનમાં સૌથી મહત્વનું કામ ગણી લડત શરૂ કરી. દાકતરો, દવાખાના, શહેરો અને શહેરોની હોસ્પીટલો, જ્યાં જ્યાં આશા જેવું લાગ્યું ત્યાં ત્યાં દીકરીને લઈને પહોંચી ગયા. એમણે જૂની કહેવત, “વિપદ પડે નવ વલખીયે, વલખે વિપદ જાયને ગાંઠે બાંધી લીધી. સતત પાંચ વર્ષના સંધર્ષનું ધીમે ધીમે પરિણામ દેખાવા લાગ્યું. સારવાર, સર્જરી, કસરત, અને આશાના પરિણામે જમણી બાજુમાં પગ સિવાયના અંગોમાં સારો એવો સુધારો થયો. દરમ્યાનમાં માબાપે દિકરીને ઘરે શિક્ષણ આપવાનું પણ ચાલુ રાખ્યું. એક તરફ એને ચાલતા શિખવવું અને બીજી બાજુ એને ગણિત, ભાષા અને વિજ્ઞાનનું શિક્ષણ આપવાનું. બીજા બાળકો જ્યારે રમતા હોય ત્યારે છોકરી એના પિતા પાસે બેસી અને અભ્યાસ કરતી.

માતાપિતાએ પોતાની બધી ઇચ્છાઓને કોરે મૂકી, દીકરીનું ભવિષ્ય સુધારમાં પોતાના જીવનને ઢાળી દીધું. રેડિયોના સિગ્નન કેવી રીતે આવે છે જેવી આધુનિક વિજ્ઞાનની વાતો સાથે વેદ, રામાયણ અને મહાભારતની વાતો પણ સમજાવી, મેઘાણી અને મુન્શી નહીં, શેક્સપિયરની પણ વાતો કરી.

પિતાની વાતોમાં વિશ્વાસ અને પિતાની પ્રેરણાથી છોકરી કોઈની પણ મદદ વગર ચાલતી થઈ. પિતાએ કહેલું, “કદમ અસ્થિર હોય ત્યારે રસ્તો નથી જડતો, અને અડગ મનના માનવીને હિમાલય નથી નડતો.” દીકરીએ મનને અડગ બનાવ્યું. સાત વર્ષની વયે પરીક્ષા આપી સીધી ચોથા ધોરણમાં શાળામાં દાખલ થઈ. માતાપિતાએ દીકરીને સારૂં શિક્ષણ મળે એટલા માટે પોતાની કર્મભૂમિ છોડી અમરેલીમાં સ્થળાંતર કર્યું. એમણે દીકરીને જ્ઞાન અને જીવન ઘડતરનું ભાથું આપવાના કાર્યને પોતાના જીવનના ધ્યેય તરીકે સ્વીકારી લીધું.

વીસ વરસ સુધી લડત ચાલુ રહી. પુરૂષ પ્રધાન સમાજમાં અપંગ દીકરી માટે જગ્યા બનાવવી કોઈ સહેલું કામ હતું, પણ તન, મન, ધનથી ધ્યેયમાં રચ્યા પચ્યા હી, એમણે દીકરી ને સુરતની NIIT એંજીનીઅરીંગ કોલેજમાં દાખલ કરાવી, એંજીનીઅર બનાવી. દીકરીને કોઈની દયા ઉપર નહીં, પણ પોતાના આત્મવિશ્વાસ અને પોતાની મહેનત ઉપર જીવવાનું શીખવ્યું. પોતાની જાતને ભૂલાવી દઈ, દીકરીના ભવિષ્યને પગભેર કર્યું. દીકરી વડોદરામાં નોકરીએ લાગી ત્યારે માબાપનું મન આનંદમાં હીલોળા લેવા લાગ્યું. આખરે એમની કઠોર તપસ્યાનું પરિણામ નજરે જોવા મળ્યું.

આવા જીદ્દી બાપની દિકરી પણ કેમ જીદ્દી કેમ હોય? એને લાગ્યું કે આટલું પુરતું નથી. મારે આનાથી કંઈવિશેષ કરવું છે, અને બધી બાધાઓ પાર કરીને અમેરિકા પહોંચી ગઈ. અમેરિકામાં નોકરી મેળવી, અને પાછી સંધર્ષમાં જોડાઈ ગઈ. પિતાના આદર્શો અને પિતાની હિમ્મતને સદાયે ધ્યાનમાં રાખી, ઉતરો ઉતર પ્રગતિના સોપાન સર કરવા લાગી. વિશ્વની સૌથી વિખ્યાત આઈ.ટી. કંપનીએપલમાં તનતોડ મહેનત કરી, સેલફોન અને કોમપ્યુટરના ક્ષેત્રમાં ૫૦ થી વધારે શોધખોળ કરીને પેટન્ટ મેળવી. આજે દીકરી, એપલમાં સિનીયર એક્સીક્યુટીવ છે અને એક મોટી ટીમનું નેતૃત્વ કરે છે. આજે પણ કહે છે, બધું મારા પિતાના સમર્પણથી શક્ય થયું છે.

દીકરી એપલની સિનીયર ડાયરેકટર મનિષા પંડ્યા, અને પિતા પુસ્તક પરબના પ્રણેતા, એક શિક્ષક, એક સમાજ સેવક, એક ભાષા પ્રેમી અને લોકભારતીમાંથી નીવડેલા ડો. પ્રતાપભાઈ પંડ્યા. આજે પિતાના જન્મ દિવસે દીકરી માત્ર એટલું કહે છે, “લવ યુ પપ્પા.”

શ્રીમતિ રમાબહેન પંડયા અને ડો. પ્રતાપભાઈ પંડયા

( સત્ય ઘટનાના ત્રણે પાત્રોને હું છેલ્લા પાંચ વરસથી વ્યક્તિગત રીત જાણું છું. કુટુંબ તરફથી મને પણ પ્રેમ અને માન સન્માન મળ્યા છે. હું મનિષા દીકરીનો માતા રમાબહેન અને પિતા પ્રતાપભાઈ પ્રત્યેના પ્રેમને જોઈને રામાયણના શ્રવણકુમારને યાદ યાદ કરૂં છું.

પી. કે. દાવડા)

 

Advertisements

18 thoughts on “વિપદ પડે નવ વલખીયે…(મનિષા પંડયા)

  1. પ્રતાપભાઈ અમારી સાહિત્ય સરિતાના મહેમાન રહી ચુક્યા છે પણ ત્યારે દાવડાનું આંગણું અસ્તિત્વમાં ન હોવાથી અમે આ મહાન પિતાની મહાનતાને જાણી શક્યા ન હતા. નટવર ગાંધી પણ હ્યુસ્ટનમાં આવેલા ત્યારે હું અમદાવાદ હતો.
    આજે તમારા ‘આંગણાં’ના પ્રતાપે અમને કેટલાબધા મહાન માણસોના પરિચય થાય છે ! દાવડા સાહેબ, આપ પણ મહાન છો. પથારીમાં પડ્યે પડ્યે, છાતી પર લેપટોપ ગોઠવીને અમે દેશપરદેશની મુસાફરી કરી શકીએ છીએ અને મહાન હસ્તીઓને મળી શકીએ છીએ. સલામ, દાવડા સાહેબ !

    Liked by 1 person

  2. મા બાપ અને દિકરી ત્રણેયના પ્રેરણાદાયી જીવન ચરીત્ર..
    .ધન્ય ધન્ય
    મા દાવડાજીને પણ ધન્યવાદ

    Like

  3. કોઈ લેખ વાંચતા આસું આવી જાય તેવું આજના આ ઝડપી યુગમાં ભાગ્યે જ બનતું હોય . પણ લેખ પૂરો થયો તે પહેલાં ઝળઝળિયાં આવી જ ગયાં ! પ્રતાપભાઈને એકાદ વાર મળવાનું થયેલ ; બસ એટલું જ! પણ પુસ્તક પરબ વિષે ક્યારેક જાણવાનું થાય .. મનીષાની વાત વાંચીને રમાબેન અને પ્રતાપભાઈ માટે પુજ્યભાવની લાગણી થઈ! અંગત રીતે કહું તો કેલિફોર્નિયા હજુ નવું , પણ ‘દાવડા સાહેબ નું આંગણું ‘માં આવતાં મહાનુભાવોથી હવે પોતીકું લાગવા માંડ્યું ..

    Liked by 1 person

  4. બુધ્ધિ અતિ બલવાન. આંતર તેજ સાથે જીવન સુંદર અને સફળ બનાવ્યું. આનંદ સાથ અભિનંદન.
    સરયૂ પરીખ

    Liked by 1 person

  5. મનીષાબેનના જીવનની રસસ્પદ સ્ટોરી મારા જેવા અનેક દીવ્યાંગો માટે પ્રેરણાદાયી છે. એમના માતા-પીતા અને મનીષાબેનને ધન્યવાદ ઘટે છે.હું પણ મારી ચાર વર્ષની ઉંમરે પોલિયોનો શીકાર બન્યો અને મારો જમણો હાથ અને ડાબો પગ અશક્ત અને અવિક્ષિત બની ગયા ત્યારે મારા માતા-પિતાએ મારા માટે લીધેલ ખાસ કાળજી અને કરેલ સારવાર ની યાદ તાજી થઇ ગઈ. બીજા સંતાનો કરતાં દિવ્યાંગ બાળક માટે માં-બાપને ખાસ લાગણી હોય છે એનો મને અનુભવ છે. આવી શારીરીક ક્ષતિ આવી પડે ત્યારે એ જીવન માટે મોટો પડકાર બની જાય છે.હેલન કેલરે સાચું કહ્યું છે કે ભગવાન જ્યારે એક બારી બંધ કરે છે ત્યારે બીજી બે ખોલી આપે છે . મનીષાબેનની આ સત્ય કથા લખી એમનો પરિચય કરાવવા માટે શ્રી દાવડાજી ને પણ ધન્યવાદ.

    Liked by 1 person

  6. પ્રેરણામૂર્તિ અને વંદનીય પ્રતાપભાઈ અને રમાબેન નું જીવન આપણને સૌને પ્રેરણા આપી જીવન સુંદર જીવવા માટે રાહ ચીંધે છે… આપણે સૌ નસીબદાર છીએ કે આપણા જીવન સમયમાં આવી પ્રતિભાઓ વચ્ચે રહી તેઓને જાણવાનો અને માણવાનો આપણને સૌ ને લ્હાવો મળ્યો છે …….મનીષાબેન, આપની પ્રેમ અને ઊર્મિ સભર રજુઆત માટે આભાર.

    Liked by 1 person

  7. સરસ ઓળખાણ આપી. મનિષાબહેનને જીવનમાં સફળતા અંગે પ્રેરણા આપી છે. મહાન પિતા ડો. પ્રતાપભાઈ પંડયાને જન્મદિવસની સલામ. દાવડાસાહેબ ખૂબ સરસ.

    Liked by 1 person

  8. પ્ર્તાપ ભાઈના જીવનની આ વાત ન જાણી હોત તો તેમનો પરિચય અધૂરો જ રહેત. બન્નેને અંતરથી પ્રણામ. મનીષા બહેનને હાર્દિક અભિનંદન.
    અને… આ વાત જણાવવા માટે અમે સૌ તમારા ઓશિંગણ છીએ.

    Like

  9. આટલી કલાત્મતાથી કહેવાયેલી આટલી મોટી વાત અને એનું અદભૂત ઈમ્પેક્ટ આ કૃતિને સાચા અર્થમાં માત્ર સાહિત્યિક જ નહીં, હ્રદયંગમ બનાવે છે. મનને સ્પર્શીને અંતરમાં આ કૃતિ ઘર બનાવી ગઈ. વાંચતાં જ અનાયસે “વાહ-વાહ” નીકળી ગઈ!
    આ માતા-પિતાને અને વ્હાલી દિકરી મનીષાને સો સો સલામ!
    મારું સદભાગ્ય છે કે આ અનોખા પિતા મારા મોટાભાઈ છે અને મનીષા મારી દિકરી, મારી ભત્રીજી છે. Many Happy Returns of the day and Happy Birthday Pujya Motabhai. Tons of Love and hugs to VHALI Manisha.

    Sent from my iPhone

    >

    Liked by 1 person

  10. પ્રતાપભાઈ અને રામબે ન
    જન્મદિન અભિનંદ ન
    આપ દલાસ ગુજરાતી સિનિયર સોસાયટી પ્લાનો ના મહેમાન
    બન્યા હતા પુસ્તક પરબ આપે શરૃ કરીને ગુજરાતી સિનિયરની સેવા કરીછે. લેખ વાંચીને ખુ બજ
    આનંદ થયો
    સુભાષ શાહ

    Like

  11. Reblogged this on સૂરસાધના and commented:

    ‘નૂતન ભારત’ શ્રેણીની વાર્તાઓ ગોતી ગોતીને લખી . પણ ઘર આંગણે, પરિચિત વ્યક્તિની પણ આવી કથા હાજરાહજૂર છે – તે આ સત્યકથાથી જાણવા મ્ળ્યું – મન મ્હોરી ઊઠ્યું.

    Like

પ્રતિભાવ

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  બદલો )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  બદલો )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  બદલો )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  બદલો )

Connecting to %s